Jeffbenite

Wzór chemiczny: Mg<sub>3</sub>Al<sub>2</sub>Si<sub>3</sub>O<sub>12</sub>

Jeffbenit to wysokociśnieniowy polimorf piropu, naturalnie występujący w płaszczu Ziemi, wyróżniający się krystalizacją w układzie tetragonalnym.

## Charakterystyka Jeffbenit jest minerałem z grupy granatów, stanowiącym tetragonalny polimorf piropu. Został zidentyfikowany jako inkluzje w diamentach pochodzących z głębokich warstw płaszcza Ziemi. Występuje w postaci mikroskopijnych, anhedralnych (nie wykazujących własnych ścian kryształu) ziaren, często współwystępując z innymi minerałami wysokociśnieniowymi. Jego identyfikacja wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak dyfrakcja elektronowa, ze względu na ekstremalnie mały rozmiar kryształów. ## Właściwości fizyczne Jako minerał z grupy granatów, jeffbenit charakteryzuje się wysoką twardością, szacowaną na około 7.5 w skali Mohsa, oraz znaczną gęstością, wynoszącą około 3.66 g/cm³. Ma szklisty połysk. Ze względu na warunki powstawania i mikroskopijny rozmiar, większość jego właściwości fizycznych jest dedukowana na podstawie analizy strukturalnej i porównań z syntetycznymi odpowiednikami. ## Barwy i odmiany Obserwowane naturalne próbki jeffbenitu są bezbarwne. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku (IMA2016-027). Jego nazwa honoruje dwóch wybitnych naukowców zajmujących się badaniami Ziemi: Jeffreya W. Harrisa, profesora Uniwersytetu w Glasgow, za jego wkład w zrozumienie genezy diamentów, oraz Jeffreya B. Benjamina, specjalistę od mikrosondy elektronowej z Caltech, który przyczynił się do analizy wielu nowych minerałów. Nazwa jest połączeniem ich imion. ## Zastosowania Jeffbenit nie ma żadnych zastosowań komercyjnych ani przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, ponieważ dostarcza cennych informacji o warunkach panujących w głębokim płaszczu Ziemi, procesach formowania się diamentów oraz cyklu węglowym w skali planety.

Właściwości

Twardość Mohsa
7.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.66
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja jeffbenitu jest niemożliwa bez zaawansowanego sprzętu laboratoryjnego. Rozpoznanie opiera się na analizie struktury krystalicznej za pomocą dyfrakcji rentgenowskiej lub dyfrakcji elektronów wstecznie rozproszonych (EBSD) na wypolerowanej powierzchni diamentu zawierającego inkluzję. Odróżnia się od piropu (swojego regularnego odpowiednika) poprzez tetragonalną, a nie regularną, strukturę krystaliczną. ## Odróżnianie od podobnych Najważniejszą cechą odróżniającą jeffbenit od piropu jest jego tetragonalny układ krystalograficzny, podczas gdy pirop krystalizuje w układzie regularnym. Inne bezbarwne inkluzje w diamentach, takie jak coesyt czy niektóre formy oliwinu, są odróżniane na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej. ## Formy kryształów Jeffbenit występuje jako mikroskopijne, anhedralne (ksenomorficzne) ziarna lub agregaty ziaren uwięzione wewnątrz kryształów diamentu. Nie zaobserwowano go w formie dobrze wykształconych, euedralnych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Jeffbenit jest minerałem wysokociśnieniowym, formującym się w warunkach przejściowej strefy płaszcza Ziemi, na głębokościach od 410 do 660 km. Powstaje w wyniku transformacji fazowej piropu (Mg₃Al₂Si₃O₁₂) pod wpływem ekstremalnie wysokiego ciśnienia. Jego obecność w diamentach świadczy o tym, że diamenty te powstały w bardzo głębokich rejonach płaszcza, a następnie zostały gwałtownie przetransportowane na powierzchnię w procesach wulkanicznych, co zapobiegło ich ponownej transformacji w pirop. ## Asocjacje mineralne Jeffbenit współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla głębokiego płaszcza Ziemi, które również znajdowane są jako inkluzje w diamentach. Należą do nich diament, ferroperyklaz, enstatyt oraz walstromit. Minerałem towarzyszącym jest również pirop, z którego jeffbenit powstaje. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania naturalnego jeffbenitu jest kopalnia diamentów Orapa w Botswanie. Został on zidentyfikowany jako inkluzje w diamentach wydobywanych z tamtejszego komina kimberlitowego.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jeffbenit nie jest minerałem kolekcjonerskim w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Jego wartość jest czysto naukowa. Okazem jest diament zawierający inkluzję jeffbenitu. Dla instytucji badawczych i muzeów najbardziej wartościowe są okazy, w których inkluzja jest stosunkowo duża, klarowna i dobrze zdefiniowana, co ułatwia jej analizę. Obecność innych rzadkich minerałów wysokociśnieniowych jako współinkluzji dodatkowo podnosi wartość naukową okazu. ## Ceny rynkowe Okazy diamentów z potwierdzonymi inkluzjami jeffbenitu nie są przedmiotem handlu na otwartym rynku kolekcjonerskim. Ich wartość jest trudna do oszacowania i zależy głównie od zainteresowania instytucji naukowych. Potencjalnie mogą osiągać bardzo wysokie ceny na specjalistycznych aukcjach ze względu na ich ekstremalną rzadkość i znaczenie naukowe. ## Popularne stanowiska Jedynym znanym i potwierdzonym stanowiskiem, z którego pochodzą okazy, jest kopalnia Orapa w Botswanie. To stamtąd pochodzą wszystkie zbadane i opisane diamenty z inkluzjami jeffbenitu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na występowanie w postaci mikroskopijnych inkluzji w diamentach, jeffbenit nie jest obiektem, który można samodzielnie czyścić. Wszelkie procedury czyszczenia dotyczą wyłącznie goszczącego go diamentu i są przeprowadzane w warunkach laboratoryjnych. ## Czego unikać Okazy (diamenty z inkluzjami jeffbenitu) powinny być chronione przed ekstremalnymi zmianami ciśnienia i temperatury, które mogłyby uszkodzić diament lub wpłynąć na integralność inkluzji. Należy unikać wszelkich silnych chemikaliów. ## Przechowywanie Przechowywanie dotyczy diamentu zawierającego jeffbenit. Najbezpieczniejszym miejscem jest specjalistyczne pudełko do przechowywania kamieni szlachetnych lub ekspozytor w kontrolowanych warunkach, chroniący przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej