Jeanbandyite

Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup>Sn<sup>4+</sup>(OH)<sub>5</sub>O

Jeanbandyit to rzadki minerał cyny i żelaza, tworzący drobne, ośmiościenne kryształy o charakterystycznej, ciemnobrązowej do czarnej barwie.

## Charakterystyka Jeanbandyit jest wodorotlenkiem cyny i żelaza, należącym do grupy stottitu. Występuje w postaci bardzo małych, ostro zakończonych kryształów o kształcie ośmiościanu, rzadko przekraczających 1 mm wielkości. Kryształy są zazwyczaj dobrze wykształcone i narosłe na innych minerałach, tworząc lśniące skupienia. Jego barwa jest ciemnobrązowa, czerwonawobrązowa do niemal czarnej, a na cienkich krawędziach może przeświecać na czerwono. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 3.5 w skali Mohsa. Ma połysk od szklistego do niemal metalicznego. Jest kruchy, a jego gęstość wynosi około 4.15 g/cm³. Jest nieprzezroczysty, z wyjątkiem najcieńszych odłamków, które mogą być przeświecające. ## Barwy i odmiany Jeanbandyit występuje w jednolitych barwach od ciemnego brązu i czerwonawego brązu po czerń. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Llallagua w Boliwii i opisany w 1982 roku przez M.L. Drabble, P.J. Dunna i Richarda V. Gainesa. Nazwa honoruje Jeana Bandy'ego (1915-1980), amerykańskiego inżyniera górnictwa i kolekcjonera minerałów, który pracował w Boliwii i jako pierwszy zauważył ten minerał. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jeanbandyit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Szklisty do półmetalicznego
Rysa
Czerwonobrązowa
Gęstość
4.15
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Prześwitujący do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Jeanbandyit można rozpoznać po jego charakterystycznych, ostrych, ośmiościennych kryształach o ciemnobrązowej do czarnej barwie i szklistym lub submetalicznym połysku. Zazwyczaj występuje w postaci drobnych kryształów narosłych na innych minerałach, zwłaszcza w strefach utleniania złóż cyny. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi drobnokrystalicznymi, ciemnymi minerałami tlenkowymi. Ostateczne odróżnienie od podobnych minerałów, takich jak niektóre spinele czy wickmanit, wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Formy kryształów Tworzy wyłącznie drobne, dobrze wykształcone kryształy o pokroju ośmiościennym, często lekko zmodyfikowane. Kryształy rzadko przekraczają 1 mm i występują jako pojedyncze osobniki lub w niewielkich grupach na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Jeanbandyit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych złóż cyny. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów cynonośnych, takich jak kasyteryt, w obecności minerałów żelaza. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kasyterytem, kwarcem, pirytem, franckeitem, cylindrytem, a także z innymi wtórnymi minerałami cyny, jak wickmanit. W miejscu odkrycia (Llallagua) znajdowano go na franckeicie. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania jest kopalnia Siglo XX w Llallagua, departament Potosí, Boliwia, gdzie minerał został odkryty. Potwierdzono również jego występowanie w kopalniach San José i Itos w Oruro w Boliwii. Poza Boliwią odnotowano go w niewielkich ilościach w kopalni Clara w Wolfach, w niemieckim Schwarzwaldzie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z ostrymi, dobrze wykształconymi, lśniącymi kryształami, wyraźnie odcinającymi się od kontrastującej matrycy (np. jasnego kwarcu lub metalicznego franckeitu). Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami zbliżonymi do 1 mm są uważane za wyjątkowe. Ważna jest również estetyka całej kompozycji i brak uszkodzeń. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Siglo XX w Llallagua w Boliwii. Okazy z tej kopalni są standardem, do którego porównuje się inne znaleziska.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na kruchość i niewielkie rozmiary kryształów, nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani ultradźwiękowego. Jeśli konieczne jest użycie płynu, należy stosować wyłącznie wodę destylowaną. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Kryształy są kruche i wrażliwe na uderzenia oraz zarysowania. Nie należy narażać okazów na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów jeanbandyitu w zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i bezpośrednim kontaktem. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł wibracji.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej