Jasrouxite

Wzór chemiczny: Ag₁+₁₆Pb₂+₄(Sb₃+₂₅As₃+₁₅)S₂-₇₂

Jasrouksyt to ekstremalnie rzadki siarkosól srebra, ołowiu, antymonu i arsenu, znany wyłącznie z kopalni Jas Roux we Francji.

## Charakterystyka Jasrouksyt jest minerałem o metalicznym połysku i szarej barwie. Występuje w formie bardzo małych, nieforemnych ziaren, których wielkość nie przekracza 200 mikrometrów. Ziarna te są zazwyczaj zrośnięte z innymi siarkosolami, tworząc złożone agregaty. Ze względu na mikroskopijną wielkość wystąpień, nie jest możliwe zaobserwowanie jego cech gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału w skali Mohsa wynosi 3.5. Jest nieprzezroczysty, a jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 5.51 g/cm³. Posiada czarną rysę. ## Barwy i odmiany Minerał ma jednolitą, szarą barwę. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa jasrouksytu (wcześniej znanego pod kodem IMA2007-038) pochodzi od miejsca jego odkrycia - kopalni Jas Roux w departamencie Hautes-Alpes we Francji. Został oficjalnie uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2007 roku, a jego pełny opis naukowy opublikowano rok później. Zespół badawczy, który go opisał, był kierowany przez Yvesa Moëlo. ## Zastosowania Jasrouksyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i stanowi obiekt zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych i mikromontów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 5.51
Łupliwość: None
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja jasrouksytu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Ze względu na jego występowanie w postaci mikroskopijnych, nieforemnych ziaren, do jego rozpoznania konieczne jest użycie mikroskopu elektronowego z analizatorem EDS lub WDS w celu precyzyjnego określenia składu chemicznego. Cechy wizualne nie pozwalają na odróżnienie go od innych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Jasrouksyt współwystępuje z licznymi, bardzo podobnymi wizualnie siarkosolami srebra, ołowiu i antymonu, takimi jak miargiryt, fizelyit czy andoryt. Odróżnienie go od tych minerałów jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy widocznych kryształów. Występuje wyłącznie w postaci anhedralnych (nieforemnych) ziaren, silnie zrośniętych z otaczającymi go minerałami.

Środowisko występowania

## Geneza Jasrouksyt powstaje w warunkach hydrotermalnych niskich temperatur, w żyłach polimetalicznych (Ag-Pb-Zn-Cu) związanych z działalnością subwulkaniczną. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często rzadkich siarkosoli. Najczęściej towarzyszą mu miargiryt, fizelyit, andoryt IV, owensbyit, a także bardziej pospolite minerały kruszcowe jak piryt, sfaleryt, galena, chalkopiryt oraz kwarc. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania jasrouksytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Jas Roux, położona w gminie La Chapelle-en-Valgaudémar w departamencie Hautes-Alpes, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże we Francji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku jasrouksytu tradycyjne kryteria oceny jakości, takie jak kolor, klarowność czy forma kryształów, nie mają zastosowania. Wartość okazu jest czysto naukowa i zależy od bogactwa asocjacji mineralnej oraz od tego, czy obecność jasrouksytu została potwierdzona analitycznie. Najcenniejsze są próbki zawierające możliwie duże (w skali mikro) ziarna minerału w towarzystwie innych rzadkich siarkosoli z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Jas Roux we Francji, która jest znana wśród kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich siarkosolach i minerałach typowych (odkrytych w danym miejscu).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy, na których występuje jasrouksyt, należy czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej za pomocą miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na mikroskopijny charakter ziaren, bezpośrednie czyszczenie samego minerału nie jest możliwe. Należy unikać mycia wodą, a jeśli jest to absolutnie konieczne, używać wyłącznie wody destylowanej i natychmiast dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Jako siarkosól, minerał może być wrażliwy na działanie chemikaliów, zwłaszcza kwasów i silnych detergentów. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na intensywne światło, wysoką temperaturę oraz wilgoć, które mogą prowadzić do jego powolnego rozkładu. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych warunkach, najlepiej w pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i gwałtownymi zmianami otoczenia.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej