Jaskólskiite
Wzór chemiczny: Cu¹⁺₀.₁₅Pb²⁺₂.₁₅(Sb³⁺,Bi³⁺)₁.₈₅S²⁻₅
Jaskólskiit jest rzadkim siarkosolnym minerałem ołowiu, antymonu i bizmutu, tworzącym igiełkowe kryształy o metalicznym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Barwa
- Lead grey
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Dark grey
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Good on {010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Jaskólskiit jest trudny do zidentyfikowania wizualnego bez specjalistycznych badań. Jego cechami charakterystycznymi są igiełkowa lub listewkowa forma kryształów, stalowoszary kolor, metaliczny połysk i współwystępowanie z innymi siarkosolami. Ostateczna identyfikacja wymaga analizy chemicznej (EDS) i rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można łatwo pomylić z wieloma innymi siarkosolami o podobnym wyglądzie, takimi jak boulangeryt, jamesonit, zinkenit czy meneghinit. Wszystkie tworzą podobne igiełkowe lub włókniste agregaty o szarej barwie i metalicznym połysku. Pewne rozróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie metodami laboratoryjnymi. ## Formy kryształów Kryształy jaskólskiitu są silnie wydłużone, igiełkowe, pręcikowe lub listewkowe. Zazwyczaj występują w postaci bezładnie splątanych lub promienistych skupień i agregatów. Rzadziej tworzą naskorupienia na innych minerałach.
Środowisko występowania
## Geneza Jaskólskiit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych, które przecinają skały metamorficzne, takie jak amfibolity. Jego krystalizacja zachodzi w złożonych paragenezach siarczkowych i siarkosolnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami. W lokalizacji typowej (kopalnia Vena, Szwecja) znaleziono go w towarzystwie bizmutu rodzimego, aikinitu, arszenopirytu, chalkopirytu, pirytu, sfalerytu, galeny, kobaltynu, tetraedrytu, gudmunditu i meneghinitu. Występuje także z kwarcem i kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska jaskólskiitu to: - **Szwecja** - kopalnia Vena, gmina Nykil-Vena, region Kalmar (miejsce typowe). - **Słowacja** - złoże Dúbrava w Niskich Tatrach. - **Włochy** - kopalnia Pollone w Valdicastello Carducci, Toskania. - **Grecja** - kopalnie w regionie Laurionu, Attyka.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, nieuszkodzonymi kryształami, tworzące bogate, gęste agregaty. Kontrastujące podłoże, na przykład jasny kwarc lub kalcyt, znacznie podnosi atrakcyjność wizualną okazu. Ważna jest również precyzyjnie określona lokalizacja, zwłaszcza jeśli jest to miejsce typowe (Vena, Szwecja). ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z kopalni Vena w Szwecji mają największą wartość historyczną i naukową jako materiał typowy. Na rynku kolekcjonerskim pojawiają się również okazy ze Słowacji i Włoch.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy jaskólskiitu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki lub pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć sprężonego powietrza do wydmuchania pyłu ze splątanych agregatów. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Jako siarczek, jaskólskiit jest wrażliwy na wilgoć i utlenianie, które mogą prowadzić do jego powolnego rozkładu i matowienia powierzchni. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i detergentami. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchych warunkach, najlepiej w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (np. typu "membrane box") lub w pudełkach z pochłaniaczem wilgoci. Chronić przed bezpośrednim działaniem światła słonecznego i kurzem.