Jacutingaite

Wzór chemiczny: Pt₂HgSe₃

Jacutingait to rzadki selenek platyny i rtęci, tworzący drobne, heksagonalne blaszki o metalicznym połysku, znajdowany w złożach złota i palladu.

## Charakterystyka Jacutingait jest bardzo rzadkim minerałem z grupy selenków, chemicznie klasyfikowanym jako selenek platyny i rtęci. Występuje w postaci bardzo małych, heksagonalnych, blaszkowatych kryształów, rzadko przekraczających kilkadziesiąt mikrometrów wielkości. Zazwyczaj tworzy wrostki w innych minerałach. Jest nieprzezroczysty i ma metaliczny połysk oraz szarą barwę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 3.5 w skali Mohsa. Posiada doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co odpowiada jego blaszkowatej budowie. Jego rysa ma szary kolor. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od terminu "jacutinga", lokalnej brazylijskiej nazwy dla bogatych w złoto i pallad hematytowych iłów, w których został po raz pierwszy znaleziony. Został opisany jako nowy gatunek mineralny w 2011 roku przez Andrew C. Robertsa i jego zespół badawczy, a zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem 2010-035. Miejscem typowym jest kopalnia Cauê w Itabirze, w stanie Minas Gerais w Brazylii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, jacutingait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Połysk: Metallic
Rysa: gray
Łupliwość: {001}
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja jacutingaitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS/WDS) w mikroskopie elektronowym oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wizualnie, w dużym powiększeniu, można zaobserwować drobne, heksagonalne blaszki o metalicznym połysku. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na mikroskopijny rozmiar, odróżnienie go od innych rzadkich platynowców, selenków czy siarczków (np. potosíitu, sudovikovitu) jest niemożliwe bez specjalistycznej analizy chemicznej. Jego unikalny skład (kombinacja Pt, Hg i Se) jest kluczową cechą diagnostyczną. ## Formy kryształów Jacutingait tworzy cienkie, sześcioboczne (heksagonalne) blaszki i płytki. Występuje jako pojedyncze, rozproszone kryształy lub niewielkie agregaty wrostkowe w innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Jacutingait powstaje w specyficznych warunkach hydrotermalnych, w strefach mineralizacji bogatych w metale z grupy platynowców (PGE), złoto oraz selen. Jego krystalizacja związana jest z procesami zachodzącymi w złożach złota i palladu osadzonych w skałach hematytowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami, takimi jak złoto rodzime, pallad rodzimy, platyna rodzima, a także z minerałami z grupy platynowców, hematytem, potosíitem, atheneitem i sudovikovitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania jacutingaitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Cauê w Itabirze, w stanie Minas Gerais w Brazylii. Jest to jedno z najważniejszych na świecie złóż żelaza, znane również z występowania rzadkich minerałów złota i platynowców.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego mikrominerału jak jacutingait, najważniejszym kryterium jest sama potwierdzona obecność minerału na próbce. Dodatkową wartość mają okazy, na których kryształy, mimo mikroskopijnych rozmiarów, są dobrze wykształcone, mają wyraźny heksagonalny zarys i nie są uszkodzone. Istotna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, np. złotem rodzimym. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Cauê w Brazylii. Znalezienie jacutingaitu poza tą lokalizacją byłoby odkryciem o znaczeniu światowym.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z jacutingaitem, będące zazwyczaj mikrominerałami, nie wymagają czyszczenia. Jakakolwiek próba mechanicznego lub chemicznego czyszczenia może bezpowrotnie zniszczyć delikatne kryształy. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, należy użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz myjkami ultradźwiękowymi. Minerał jest miękki i kruchy, dlatego należy chronić go przed zarysowaniem i uderzeniami. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), aby zabezpieczyć je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy unikać ekstremalnych temperatur i wilgoci.