Jáchymovite

Wzór chemiczny: (U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>8</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)<sub>14</sub>·13H<sub>2</sub>O

Jáchymovit to bardzo rzadki, jaskrawożółty minerał uranylu, występujący w postaci mikroskopijnych igiełkowych kryształów i nalotów.

## Charakterystyka Jáchymovit jest wtórnym siarczanem uranylu, tworzącym charakterystyczne, jaskrawożółte do żółtozielonych naloty i skorupy. Występuje w postaci skupień bardzo drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko osiągają rozmiary widoczne gołym okiem. Ze względu na swój pokrój, agregaty jáchymovitu mają często delikatny, jedwabisty połysk. Jest minerałem silnie radioaktywnym. ## Właściwości fizyczne Kryształy są niezwykle małe i kruche. Twardość jest bardzo niska, szacowana na około 2 w skali Mohsa. Gęstość obliczona wynosi 3.99 g/cm³, jednak ze względu na naturę skupień jest trudna do zmierzenia. Minerał wykazuje silną, żółtozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). ## Barwy i odmiany Jáchymovit występuje w odcieniach od jaskrawożółtego do kanarkowożółtego i zielonkawożółtego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1996 roku przez zespół mineralogów (P. Ondruš, J. Čejka, R. Skála, J. Hloušek, I. Čejková, T. Bábek). Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia – historycznego górniczego miasta Jáchymov (dawniej St. Joachimsthal) w Czechach, znanego z bogactwa minerałów uranu. Okazy typowe pochodzą z żyły Geschieber w kopalni Svornost. ## Zastosowania Jáchymovit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Jedwabisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
3.99
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Jáchymovit można rozpoznać po jaskrawożółtej barwie, formie drobnych, igiełkowych kryształów tworzących naloty i skorupy oraz jedwabistym połysku. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego silna żółtozielona fluorescencja w świetle UV. Występuje w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi żółtymi, wtórnymi minerałami uranu, takimi jak uranofan, zippeit czy johannit. Uranofan tworzy promieniste agregaty, a jego kryształy są często większe. Zippeit ma podobny wygląd, ale często tworzy bardziej ziemiste lub łuseczkowate skupienia. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Tworzy bardzo drobne, wydłużone kryształy o pokroju igiełkowym lub listewkowym, rzadko przekraczające 0.1 mm długości. Kryształy te grupują się w splątane agregaty, naloty, skorupy i powłoki na skałach macierzystych.

Środowisko występowania

## Geneza Jáchymovit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż hydrotermalnych bogatych w uraninit. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych rud uranu pod wpływem wód zasobnych w siarczany. Jest jednym z produktów alteracji spotykanych w starych wyrobiskach górniczych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak adolfpateraite, zippeit, uranopilit, johannit, a także z gipsem i uraninitem jako minerałem pierwotnym. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzi materiał typowy, to kopalnia Svornost w Jáchymovie (Krušné Hory, Czechy). Notowany był również w kopalniach uranu w rejonie Schlema-Hartenstein w Saksonii (Niemcy).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest intensywność i czystość barwy oraz bogactwo nalotu na matrycy skalnej. Okazy, na których widoczne są (nawet pod dużym powiększeniem) wykształcone, pojedyncze igiełki kryształów, są znacznie bardziej cenione niż zbite, ziemiste naloty. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami uranowymi. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane okazy pochodzą z lokalizacji typowej – kopalni Svornost w Jáchymovie w Czechach. Jest to klasyczne i historyczne źródło tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów jáchymovitu zasadniczo się nie czyści. Jakiekolwiek próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia niemal na pewno zniszczą delikatne kryształy. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić minerał. Jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Ze względu na zawartość uranu, należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Zawsze myj ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, przezroczystych pojemnikach (typu micromount), które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i zmianami wilgotności. Ze względu na radioaktywność, powinien być przechowywany z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, w oznaczonym miejscu, najlepiej w pojemniku osłabiającym promieniowanie (np. z ołowiu).

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej