Ixiolite-(Mn^2+^)
Wzór chemiczny: (Ta<sup>5+</sup><sub>2/3</sub>Mn<sup>2+</sup><sub>1/3</sub>)O<sub>2</sub>
Iksjolit-(Mn) to rzadki, czarny minerał tlenkowy z grupy iksjolitu, będący tantalanem manganu, spotykany w granitowych pegmatytach.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6-6.5
- Połysk
- Sub-metallic
- Rysa
- Black
- Gęstość
- 7.19
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Uneven to sub-conchoidal
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Makroskopowe rozpoznanie iksjolitu-(Mn) jest praktycznie niemożliwe. Jego czarna barwa, submetaliczny połysk i duża gęstość są cechami wspólnymi dla wielu tlenków metali ciężkich (np. kolumbitu, tantality). Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu określenia składu chemicznego, zwłaszcza stosunku tantalu do niobu i manganu. ## Odróżnianie od podobnych Iksjolit-(Mn) jest najczęściej mylony z innymi czarnymi minerałami tantalu i niobu, takimi jak tantalite-(Mn), columbite-(Mn) czy wodginite. Odróżnienie od tantalitu-(Mn) opiera się na subtelnych różnicach strukturalnych, które można wykryć jedynie za pomocą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). W praktyce kolekcjonerskiej, bez analizy laboratoryjnej, minerały te są nie do odróżnienia. ## Formy kryształów Kryształy są niezwykle rzadkie i zazwyczaj słabo wykształcone, o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupkowym. Najczęściej występuje w formie nieregularnych, anhedralnych (niewykształconych) ziaren i agregatów wrosłych w kwarc lub inne minerały pegmatytowe.
Środowisko występowania
## Geneza Iksjolit-(Mn) jest minerałem akcesorycznym w złożonych, granitowych pegmatytach, zwłaszcza tych bogatych w lit, cez i tantal (typu LCT). Powstaje w późnych stadiach krystalizacji pegmatytu, w warunkach wysokiej koncentracji pierwiastków rzadkich, takich jak tantal i mangan. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, albitem (zwłaszcza jego odmianą cleavelandytem), mikroklinem, lepidolitem, elbaitem, tantalitem-(Mn), wodginitem, mikrolitem i innymi minerałami tantalu. ## Lokalizacje Potwierdzone stanowiska tego rzadkiego minerału znajdują się w pegmatytach na całym świecie. Do najważniejszych należą: kopalnia Tanco w Bernic Lake (Manitoba, Kanada), pegmatyty w regionie Muiâne (Zambezia, Mozambik) oraz w rejonie Viitaniemi (Orivesi, Finlandia).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu iksjolitu-(Mn) jest trudna do oceny wizualnej, ponieważ jego wartość leży przede wszystkim w potwierdzonej laboratoryjnie tożsamości. Dla kolekcjonerów specjalistycznych najcenniejsze są okazy z dokładnie określoną lokalizacją (tzw. "type locality" lub dobrze udokumentowane stanowisko), gdzie minerał został poddany analizie chemicznej. Obecność słabo wykształconych kryształów, nawet niewielkich, znacznie podnosi wartość okazu w porównaniu do bezpostaciowych mas. Wielkość agregatu i bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi minerałami pegmatytowymi również wpływają na atrakcyjność. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji dla rzadkich minerałów pegmatytowych, takich jak kopalnia Tanco w Kanadzie i złoża w prowincji Zambezia w Mozambiku, skąd pochodzi wiele analizowanych i dobrze opisanych okazów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Z uwagi na rzadkość i potencjalną kruchość, czyszczenie mechaniczne nie jest zalecane. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą lub chemikaliami jest niewskazany bez absolutnej konieczności. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Ze względu na kruchość, należy chronić okazy przed uderzeniami, upadkami i wibracjami. Nie należy poddawać go ultradźwiękowemu czyszczeniu. ## Przechowywanie Okazy iksjolitu-(Mn) powinny być przechowywane w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od wilgoci i skrajnych temperatur.