Ivanyukite-Na-<i>T</i>
Wzór chemiczny: Na<sub>3</sub>Ti<sub>4</sub>(SiO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>O<sub>3</sub>(OH)·7H<sub>2</sub>O
Rzadki, uwodniony krzemian sodu i tytanu z grupy iwaniukitu, tworzący drobne, tetragonalne kryształy lub pseudomorfozy w pegmatytach alkalicznych.
Opis
## Charakterystyka Iwaniukit-Na-T to minerał z grupy iwaniukitu, będący jego tetragonalnym politypem. Zazwyczaj występuje w postaci niewielkich, przezroczystych do przeświecających kryształów o szklistym połysku. Często tworzy pseudomorfozy po innych minerałach, zwłaszcza po natisycie, przyjmując formę porowatych, ziemistych lub kredowobiałych agregatów. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału w skali Mohsa wynosi około 3, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma gęstość około 2.45 g/cm³. Połysk jest szklisty na ścianach kryształów, a w przypadku agregatów bywa matowy lub ziemisty. ## Barwy i odmiany Najczęściej jest bezbarwny, biały lub ma odcień żółtawy. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa całej grupy minerałów - iwaniukitów - honoruje Grigorija Jurijewicza Iwaniuka (1960-2017), rosyjskiego mineraloga i petrologa z Instytutu Geologicznego na Półwyspie Kolskim. Przyrostek "-Na" wskazuje na dominację sodu, a "-T" na tetragonalny (ang. *tetragonal*) układ krystalograficzny. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2007 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, iwaniukit-Na-T nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja opiera się głównie na analizie chemicznej (EDS) i krystalograficznej (XRD). Wizualnie charakterystyczne są pseudomorfozy po innych minerałach (głównie natisycie) oraz występowanie w specyficznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi białymi, ziemistymi produktami przemian minerałów alkalicznych, takimi jak sitinakit czy produkty rozpadu lomonosowitu. Pewne rozróżnienie bez zaawansowanych metod badawczych jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Tworzy drobne, izometryczne lub lekko wydłużone kryształy o przekroju kwadratowym. Najczęściej spotykany jest w formie porowatych agregatów i pseudomorfoz zachowujących kształt pierwotnych kryształów natisytu.
Środowisko geologiczne
## Geneza Powstaje w późnych, niskotemperaturowych stadiach procesów hydrotermalnych w ultra-agpaitowych pegmatytach, związanych z masywami nefelinowo-syenitowymi. Jest produktem przemian wcześniejszych minerałów tytanu i sodu. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z takimi minerałami jak natisyt (który zastępuje), egiryn, mikroklin, nefelin, sodalit, lomonosowit, eudialit, wadeit, sitinakit i vinogradovit. ## Lokalizacje Głównym i zarazem typowym miejscem występowania są kopalnie masywu Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji, zwłaszcza złoża Koaszwa i Olenij Ruczej.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska iwaniukitu-Na-T jest związana przede wszystkim z jego ekstremalną rzadkością. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami lub wyraźnymi pseudomorfozami. Ważna jest także bogata asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest masyw Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem lub bardzo ostrożnie miękkim pędzelkiem. Należy unikać wody i jakichkolwiek płynów, które mogłyby wniknąć w porowatą strukturę agregatów. ## Czego unikać Minerał jest uwodniony, dlatego jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego odwodnienie i zniszczenie struktury. Należy unikać ultradźwięków, wszelkich chemikaliów oraz długotrwałej ekspozycji na silne światło. Jest kruchy i miękki, podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Najlepiej przechowywać go w szczelnym, zamykanym pudełku typu "micromount", chroniąc przed kurzem, wilgocią i zmianami temperatury.