Isomertieite

Wzór chemiczny: Pd<sub>11</sub>Sb<sub>2</sub>As<sub>2</sub>

Isomertieit to rzadki arsenek i antymonek palladu, występujący w postaci drobnych, metalicznych ziaren w skałach ultrazasadowych.

## Charakterystyka Isomertieit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy arsenków i antymonków. Tworzy niezwykle małe, najczęściej anhedralne (nieforemne) ziarna, rzadko osiągające rozmiar powyżej 0.1 mm. Obserwowany jest zazwyczaj w postaci wrostków w innych minerałach, głównie w chromicie. Z wyglądu jest nieprzezroczysty, o metalicznym połysku i kremowobiałej barwie z różowawym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na ekstremalnie mały rozmiar ziaren, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, łupliwość czy przełam, nie została precyzyjnie określona. Połysk jest wyraźnie metaliczny, a minerał jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem składu i nie tworzy odmian barwnych. Jego barwa w świetle odbitym jest charakterystyczna – kremowobiała z różowawym lub różowawo-brązowym odcieniem. ## Historia i nazwa Nazwa "isomertieit" nawiązuje do jego związku z minerałem mertieitem-I (Pd₈(Sb,As)₃). Jest on jego polimorfem, co oznacza, że ma ten sam skład chemiczny, ale krystalizuje w innym układzie krystalograficznym (regularnym, podczas gdy mertieit-I w heksagonalnym). Został opisany po raz pierwszy w 1974 roku przez L.J. Cabriego i J.H.G. Laflamme'a na podstawie materiału z Itabira w Brazylii. ## Zastosowania Isomertieit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako bardzo rzadki minerał z grupy platynowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
11.23
Łupliwość
None
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja isomertieitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia rudna w świetle odbitym oraz analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Jego charakterystyczną cechą jest kremowobiała barwa z różowawym odcieniem. Jest izotropowy. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami platynowców, takimi jak mertieit-I, mertieit-II, stibiopalladynit czy genkinit. Odróżnienie wymaga analizy składu chemicznego i właściwości optycznych w świetle odbitym. Isomertieit wyróżnia się regularnym układem krystalograficznym i specyficznym składem (Pd₁₁Sb₂As₂). ## Formy kryształów Zazwyczaj występuje w formie bardzo małych, nieregularnych ziaren. Rzadko obserwuje się słabo wykształcone, sześcio- lub ośmiościenne kryształy, nieprzekraczające kilkudziesięciu mikrometrów.

Środowisko występowania

## Geneza Isomertieit powstaje w złożach magmowych, w skałach ultrazasadowych, takich jak dunity i piroksenity, często serpentynizowanych. Jest minerałem fazy hydrotermalnej lub późnomagmowej, krystalizującym w relatywnie niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z chromitem, w którym tworzy wrostki. Towarzyszą mu również inne minerały z grupy platynowców, takie jak mertieit-I, mertieit-II, atokit, rustenburgit, palladoarsenid, stibiopalladynit, a także pentlandyt, chalkopiryt i magnetyt. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału to m.in. kompleks Bushveld w RPA (farma Maandagshoek), złoża w Itabira (Minas Gerais, Brazylia), kompleks Stillwater w Montanie (USA), a także złoża niklu i miedzi w okolicach Norylska i na Półwyspie Kolskim w Rosji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ze względu na mikroskopowy charakter, okazy isomertieitu nie są oceniane pod kątem estetyki. Największą wartość mają próbki, w których obecność minerału została potwierdzona analizą chemiczną. Atrakcyjność okazu podnosi bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi minerałami platynowców oraz dobrze udokumentowana, klasyczna lokalizacja. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów są okazy pochodzące z typowych lokalizacji, takich jak Itabira w Brazylii oraz z kompleksu Bushveld w RPA, skąd pochodzą najlepiej zbadane próbki.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z isomertieitem, ze względu na mikroskopijny rozmiar ziaren, praktycznie nie wymagają czyszczenia. Jeśli znajdują się na większej matrycy skalnej, można ją delikatnie oczyścić sprężonym powietrzem lub pędzelkiem o miękkim włosiu. Należy unikać kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, kwasów i ultradźwięków, które mogłyby uszkodzić zarówno mikroskopijne ziarna isomertieitu, jak i otaczające go minerały. Nie należy podgrzewać okazu ani narażać go na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy z isomertieitem najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na rzadkość, każdy okaz powinien być odpowiednio oznaczony z podaniem lokalizacji.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej