Ishikawaite

Wzór chemiczny: (U<sup>4+</sup>,Fe<sup>2+</sup>,Y)Nb<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>

Ishikawait to rzadki, silnie radioaktywny minerał z grupy samarskitu, cechujący się czarną barwą i wysoką gęstością.

## Charakterystyka Ishikawait jest rzadkim minerałem niobu, tantalu, uranu i żelaza. Występuje w postaci nieregularnych ziaren lub słabo wykształconych, tabliczkowych kryształów, często o zaokrąglonych krawędziach. Jego powierzchnia jest zazwyczaj matowa i pokryta żółtobrązową lub czarną skorupą produktów wietrzenia, będącą efektem metamiktyzacji - procesu niszczenia sieci krystalicznej przez własne promieniowanie. Świeży przełam ukazuje smolisty lub submetaliczny połysk. Minerał jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Właściwości fizyczne Ishikawait jest stosunkowo twardy i kruchy, a jego przełam jest muszlowy lub nierówny. Ze względu na wysoką zawartość uranu i innych ciężkich pierwiastków, charakteryzuje się bardzo dużą gęstością, wahającą się od 6.2 do 6.4 g/cm³. Najważniejszą właściwością fizyczną ishikawaitu jest jego silna radioaktywność, łatwo wykrywalna za pomocą licznika Geigera. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem barwy - występuje wyłącznie w kolorze czarnym lub brązowoczarnym. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa ishikawaitu pochodzi od miejsca jego pierwszego znalezienia - dystryktu Ishikawa w prefekturze Fukushima w Japonii. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1922 roku przez japońskich chemików Yuji Shibatę i Kenjiro Kimurę. Jest on uznawany za bogaty w uran odpowiednik samarskitu-(Y). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, ishikawait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego, zwłaszcza w badaniach nad minerałami metamiktycznymi i w geochronologii (datowanie uranowo-ołowiowe). Jest także cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Sub-metallic
Rysa
Brownish black
Gęstość
6.2-6.4
Łupliwość
None
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi ishikawaitu są: silna radioaktywność, bardzo wysoka gęstość (okaz jest nienaturalnie ciężki jak na swój rozmiar), czarna barwa, smolisty lub submetaliczny połysk na świeżym przełamie oraz muszlowy charakter tego przełamu. Występowanie w pegmatytach granitowych jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Ishikawait jest trudny do odróżnienia od innych czarnych, ciężkich i radioaktywnych minerałów pegmatytowych, takich jak samarskit, euxenit, fergusonit czy uraninit. Samarskit jest niemal identyczny wizualnie, a ishikawait jest jego uranowym analogiem. Uraninit (blenda smolista) ma zazwyczaj bardziej matowy lub tłusty połysk. Pewne rozróżnienie tych minerałów jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS). ## Formy kryształów Kryształy ishikawaitu są niezwykle rzadkie. Zazwyczaj tworzy on słabo wykształcone, grubo tabliczkowe lub pryzmatyczne formy o zaokrąglonych ścianach. Najczęściej spotykany jest w postaci nieregularnych, wtopionych w skałę mas i ziaren.

Środowisko występowania

## Geneza Ishikawait jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach z resztkowych, bogatych w pierwiastki rzadkie, uran, niob i tantal stopów w obrębie złożonych pegmatytów granitowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi typowymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak kwarc, albit, mikroklin, biotyt, muskowit, a także z rzadszymi minerałami, jak cyrkon, monacyt, ksenotym, fergusonit, samarskit i kolumbit. ## Lokalizacje Jest to bardzo rzadki minerał. Lokalizacja typowa i główne miejsce występowania to pegmatyty w rejonie Ishikawa, w prefekturze Fukushima na wyspie Honsiu w Japonii. Podobne minerały znajdowano również w Korei Południowej.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego minerału jak ishikawait, najważniejszym kryterium wartości jest pewność jego identyfikacji, potwierdzona analizą chemiczną. Najwyżej cenione są okazy z lokalizacji typowej (Ishikawa, Japonia). Dodatkowym atutem jest wykształcenie kryształów, nawet jeśli są one niewielkie i niedoskonałe. Wartość podnosi również obecność ishikawaitu na matriksie skalnym w towarzystwie innych rzadkich minerałów. ## Popularne stanowiska Jedynym klasycznym i historycznie najważniejszym źródłem okazów kolekcjonerskich jest rejon Ishikawa w Japonii. Okazy z tego miejsca są najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać mycia wodą oraz wszelkimi środkami chemicznymi. Podczas czyszczenia należy zachować ostrożność, aby nie wdychać pyłu. ## Czego unikać Największym zagrożeniem jest silna radioaktywność minerału. Należy bezwzględnie unikać bezpośredniego, długotrwałego kontaktu, a po każdym dotknięciu okazu umyć ręce. Nie wolno go rozdrabniać, szlifować ani podgrzewać, aby nie dopuścić do powstania radioaktywnego pyłu lub aerozoli. Należy chronić go przed kwasami, które mogą go rozłożyć. ## Przechowywanie Ishikawait musi być przechowywany w specjalnych warunkach. Zaleca się trzymanie go w ołowianym pojemniku lub w pudełku z grubego plastiku, z dala od miejsc stałego przebywania ludzi (sypialni, biur). Pojemnik powinien być wyraźnie oznakowany międzynarodowym symbolem promieniotwórczości. Okazu nie należy przechowywać w pobliżu innych minerałów, które mogą być wrażliwe na promieniowanie (np. kwarc dymny, fluoryt, topaz).

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej