Iraqite-(La)
Wzór chemiczny: KCa<sub>2</sub>(La,Ce<sup>3+</sup>,Th<sup>4+</sup>)Si<sub>8</sub>O<sub>20</sub>
Rzadki, promieniotwórczy krzemian potasu, wapnia i lantanowców, odkryty w Iraku i występujący w postaci jasnozielonych skupień.
Opis
## Charakterystyka Iraqit-(La) to bardzo rzadki minerał z grupy ekanitu, należący do gromady krzemianów. Tworzy nieregularne, anhedralne ziarna i masywne skupienia, zwykle wrośnięte w skałę macierzystą. Nie są znane dobrze wykształcone kryształy tego minerału. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną jest bladozielona barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest przeświecający i wykazuje połysk szklisty do lekko tłustego. Jego gęstość wynosi około 3.27 g/cm³. Ze względu na zawartość toru w składzie chemicznym, iraqit-(La) jest minerałem promieniotwórczym. Jego twardość nie została dokładnie określona. ## Barwy i odmiany Iraqit-(La) występuje wyłącznie w odcieniach bladozielonych. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od kraju jego odkrycia - Iraku. Został on po raz pierwszy opisany w 1977 roku przez zespół mineralogów (Livingstone, Atkin, Hutchison, Al-Hermezi). Przyrostek "-(La)" dodano w 1987 roku, aby wskazać, że lantan jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego strukturze, zgodnie z zasadami nazewnictwa minerałów. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary wystąpień, iraqit-(La) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną iraqitu-(La) jest jego promieniotwórczość, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Inne cechy pomocne w identyfikacji to bladozielona barwa, szklisty do tłustego połysk oraz współwystępowanie z charakterystycznymi minerałami, takimi jak egiryn i mikroklin. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych i rentgenowskich. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi bladozielonymi krzemianami. Jednak połączenie radioaktywności, specyficznego środowiska występowania (żyły w zmienionych skałach zasadowych) i ekstremalnej rzadkości ograniczonej do jednego miejsca na świecie czyni pomyłkę mało prawdopodobną. ## Formy kryształów Minerał ten występuje w formie anhedralnych (nieforemnych) ziaren i skupień, tworzących masywne agregaty w skale. Nie zaobserwowano jego dobrze wykształconych, idiomorficznych kryształów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Iraqit-(La) powstaje w warunkach hydrotermalnych lub metasomatycznych. Jego jedyne znane stanowisko to żyły kwarcowo-egirynowo-skaleniowe, przecinające przeobrażone, zasadowe skały magmowe. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie egirynu, kwarcu, mikroklinu, tytanitu i lorenzenitu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania iraqitu-(La) na świecie jest jego lokalizacja typowa - góra Shakhi-Rash w prowincji As-Sulajmanijja w Iraku.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Z uwagi na ekstremalną rzadkość, każdy autentyczny okaz iraqitu-(La) jest niezwykle cenny. O wartości kolekcjonerskiej decyduje przede wszystkim bogactwo minerału w próbce macierzystej (matriksie) oraz obecność dobrze wykształconych minerałów towarzyszących, takich jak egiryn. Okazy są zazwyczaj bardzo małe, często w formie mikromontaży. ## Popularne stanowiska Jedyne okazy dostępne na rynku kolekcjonerskim pochodzą z lokalizacji typowej w Iraku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać czyszczenia na mokro, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się potencjalnie radioaktywnego pyłu. ## Czego unikać Jako minerał promieniotwórczy, wymaga szczególnej ostrożności. Należy unikać wszelkich działań mogących prowadzić do powstania pyłu (szlifowanie, kruszenie, drapanie). Po każdym kontakcie z okazem należy umyć ręce. Nie należy go przechowywać w miejscach stałego przebywania ludzi, zwłaszcza w sypialniach czy biurach. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i chemikaliami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, szczelnych i wyraźnie oznakowanych pojemnikach, najlepiej z osłoną antyradiacyjną (np. wyłożonych ołowiem). Powinny być trzymane w dobrze wentylowanym pomieszczeniu, z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu (przebarwieniu) na skutek promieniowania.