Iangreyite

Wzór chemiczny: Ca₂Al₇(PO₄)₂(PO₃OH)₂(OH,F)₁₅·₈H₂O

Iangreyit to niezwykle rzadki, uwodniony fosforan wapnia i glinu, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o białej lub bezbarwnej barwie.

## Charakterystyka Iangreyit jest minerałem z gromady fosforanów, charakteryzującym się złożonym składem chemicznym. Występuje w postaci bardzo małych, heksagonalnych, tabliczkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0,2 mm średnicy. Kryształy te często tworzą rozetkowe lub sferulityczne agregaty. Zazwyczaj jest bezbarwny do białego i przezroczysty. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej zaledwie 1. Ma białą rysę i szklisty połysk. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, dokładne określenie gęstości było trudne, ale obliczona wartość wynosi około 2,55 g/cm³. ## Historia i nazwa Iangreyit został po raz pierwszy opisany w 2011 roku przez Anthony'ego R. Kampfa i jego współpracowników. Nazwa minerału honoruje dr. Iana E. Greya (ur. 1945), australijskiego krystalografa i mineraloga z CSIRO Minerals, za jego znaczący wkład w krystalochemię minerałów tlenkowych i fosforanowych. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, iangreyit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Ma wyłącznie znaczenie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Colourless, white, cream, yellowish, light pink
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 2.46
Łupliwość: On {001}
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie iangreyitu jest niemożliwe bez zaawansowanych technik analitycznych. Identyfikacja wymaga analizy chemicznej (EDS) oraz rentgenowskiej analizy strukturalnej (XRD) w celu potwierdzenia jego unikalnego składu i struktury krystalicznej. Wizualnie, w miejscu występowania, można go podejrzewać na podstawie obecności drobnych, białych, rozetkowych agregatów w asocjacji z innymi rzadkimi fosforanami. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi białymi lub bezbarwnymi wtórnymi minerałami fosforanowymi, takimi jak wardyt, crandallit czy wavellit, które mogą tworzyć podobne sferulityczne agregaty. Odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Iangreyit tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie. Kryształy te niemal zawsze występują w postaci promienistych, rozetkowych lub sferulitycznych (kulistych) agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Iangreyit jest wtórnym minerałem fosforanowym. Powstaje w strefach utleniania złóż fosforanowych, w wyniku oddziaływania roztworów hydrotermalnych na skały bogate w glin. W lokalizacji typowej (kopalnia Silver Coin) powstał w pustkach w kwarcu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi, często rzadkimi, minerałami fosforanowymi. W kopalni Silver Coin w Nevadzie znaleziono go w towarzystwie crandallitu, opalu, kwarcu, strengitu i wardytu. W kopalni Tom's w Australii Południowej występuje z wavellitem, crandallitem i cacoksenitem. ## Lokalizacje Potwierdzono występowanie iangreyitu tylko w dwóch miejscach na świecie, co czyni go minerałem ekstremalnie rzadkim. Są to: - Kopalnia Silver Coin, Valmy, hrabstwo Humboldt, Nevada, USA (lokalizacja typowa). - Kopalnia fosforytów Tom's, Kapunda, Australia Południowa, Australia.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu iangreyitu zależy przede wszystkim od bogactwa i estetyki mikroskopijnych agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są okazy, na których widoczne są dobrze uformowane, izolowane rozetki lub gęste pokrycia sferulitów na kontrastującej matrycy (np. ciemnym kwarcu). Wielkość agregatów, mimo że zawsze mikroskopijna, również ma znaczenie - większe rozetki są bardziej pożądane. Czystość (brak uszkodzeń delikatnych kryształów) jest kluczowa. ## Popularne stanowiska Obie znane lokalizacje dostarczają okazów kolekcjonerskich, przy czym materiał z kopalni Silver Coin w Nevadzie jest materiałem typowym i historycznie pierwszym. Okazy z obu miejsc są równie wysoko cenione przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach typu "micromount".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy iangreyitu są ekstremalnie delikatne i kruche. Należy unikać jakiegokolwiek czyszczenia mechanicznego, w tym używania szczoteczek czy sprężonego powietrza, które mogłoby zniszczyć mikroskopijne kryształy. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można ostrożnie zanurzyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie pozostawić do całkowitego wyschnięcia w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki (twardość 1 w skali Mohsa), więc jest podatny na zarysowania nawet przez najdelikatniejsze narzędzia. Należy chronić go przed wysoką temperaturą, która może spowodować utratę wody z jego struktury i zniszczenie kryształów. ## Przechowywanie Okazy iangreyitu powinny być przechowywane wyłącznie w stabilnych, zamykanych pojemnikach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Nie należy wystawiać ich na bezpośrednie działanie światła słonecznego.