Hypercinnabar

Wzór chemiczny: HgS

Jest wysokotemperaturową, heksagonalną odmianą siarczku rtęci (HgS), znacznie rzadszą od swojego trygonalnego odpowiednika, cynobru.

## Charakterystyka Hypercynober jest rzadkim minerałem z grupy siarczków, stanowiącym wysokotemperaturową, heksagonalną odmianę polimorficzną siarczku rtęci(II). W temperaturze poniżej 344 °C staje się niestabilny i ulega przemianie w trygonalny cynober, zachowując jednak często swoją pierwotną, heksagonalną formę zewnętrzną (jest to tzw. paramorfoza). Tworzy najczęściej drobne, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, a także naloty i masywne skupienia. Jego wygląd jest bardzo zbliżony do cynobru i metacynobru. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym do submetalicznego połysku. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na swój skład chemiczny ma bardzo wysoką gęstość, wynoszącą około 7.76 g/cm³. ## Barwy i odmiany Hypercynober ma barwę od szaroczarnej do czarnej, czasami z czerwonawym odcieniem. Jego rysa jest czarna. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego i struktury krystalicznej. Przedrostek "hyper" odnosi się do jego formowania w wyższych temperaturach niż cynober ("hyper-cinnabar"). Został opisany po raz pierwszy w 1972 roku przez R. W. Pottera i H. L. Barnesa na podstawie materiału z góry Mount Diablo w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, hypercynober nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców badających procesy mineralotwórcze.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
7.76
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hypercynobru jest niezwykle trudna i zazwyczaj niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD), która pozwala odróżnić jego heksagonalną strukturę od trygonalnej struktury cynobru. W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się głównie na etykiecie z wiarygodnego źródła. Cechy wizualne, takie jak czarna barwa, metaliczny połysk i wysoka gęstość, są jedynie wskazówkami. ## Odróżnianie od podobnych Hypercynober jest wizualnie nieodróżnialny od metacynobru (regularna odmiana HgS) i niektórych ciemnych odmian cynobru (trygonalna odmiana HgS). Metacynober tworzy kryształy w układzie regularnym (czworościany), podczas gdy hypercynober krystalizuje w heksagonalnych pryzmatach i tabliczkach. Cynober, choć zwykle czerwony, może być niemal czarny, ale jego rysa jest zawsze czerwonawa, w przeciwieństwie do czarnej rysy hypercynobru. Ostateczne rozróżnienie wymaga jednak analizy strukturalnej. ## Formy kryształów Tworzy niewielkie, sześcioboczne kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Występuje również w postaci skupień ziarnistych, nalotów i jako paramorfozy po kryształach cynobru.

Środowisko występowania

## Geneza Hypercynober jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w warunkach niskich ciśnień i stosunkowo wysokich temperatur (powyżej 344°C) z roztworów bogatych w rtęć i siarkę. Jest stabilną fazą siarczku rtęci w wyższych temperaturach niż cynober i metacynober. W trakcie ochładzania się złoża ulega przemianie w cynober. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z cynobrem (w który się przekształca), metacynobrem, rtęcią rodzimą, pirytem, markasytem, stibnitem, realgarem, aurypigmentem, kalcytem, barytem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska dla tego minerału to złoża rtęci w Kalifornii, USA, zwłaszcza w rejonie Mount Diablo i Knoxville. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z prowincji Kuejczou w Chinach oraz z Chiusdino we Włoszech. Wszędzie jest minerałem bardzo rzadkim.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o wyraźnie heksagonalnym zarysie. Ważna jest również estetyczna kompozycja z minerałami towarzyszącymi, takimi jak czerwony cynober czy błyszczący kwarc. Ze względu na rzadkość, nawet mikroskopijne, ale dobrze zdefiniowane kryształy osiągają znaczną wartość. Potwierdzenie identyfikacji przez laboratorium analityczne znacząco podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji w Kalifornii, USA (Mount Diablo, hrabstwo Contra Costa oraz kopalnia Knoxville, hrabstwo Napa). Są one uważane za materiał typowy dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hypercynobru należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych. Z uwagi na toksyczność rtęci, wszelkie czynności należy wykonywać z dużą ostrożnością, najlepiej w rękawiczkach, a po kontakcie z minerałem dokładnie umyć ręce. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na podwyższoną temperaturę. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych, kwasów i detergentów. Nie należy go podgrzewać, ponieważ może to prowadzić do uwalniania toksycznych par rtęci. ## Przechowywanie Hypercynober powinien być przechowywany w zamkniętym, szczelnym pojemniku (np. pudełku typu "membrane box"), z dala od innych minerałów, aby zapobiec ewentualnemu zanieczyszczeniu. Należy go trzymać w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu, poza zasięgiem dzieci i zwierząt. Etykieta powinna zawierać ostrzeżenie o toksyczności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej