Hydrozincite

Wzór chemiczny: Zn²⁺₅(CO₃)₂(OH)₆

Hydrocynkit to zasadowy węglan cynku, tworzący najczęściej białe, ziemiste lub włókniste naloty i skorupy w strefach utleniania złóż cynku.

## Charakterystyka Hydrocynkit jest wtórnym minerałem cynku, powstającym w wyniku wietrzenia innych minerałów cynkowych, głównie sfalerytu. Rzadko tworzy wyraźne kryształy, które są niewielkie i mają postać spłaszczonych tabliczek lub wydłużonych listewek. Zazwyczaj występuje w formie skupień ziemistych, porowatych, skorupowych, naciekowych (stalaktytów) lub promienisto-włóknistych agregatów. Ze względu na swoją formę i kolor bywa nazywany „szpatem cynkowym” lub „kwiatem cynkowym”. Często wykazuje silną, niebiesko-białą fluorescencję w krótkofalowym świetle ultrafioletowym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2-2.5. Jest dość lekki, o gęstości około 3.5 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, zgodnym z płaszczyzną {100}, jednak ze względu na drobnokrystaliczną postać skupień cecha ta jest rzadko obserwowalna. Przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Hydrocynkit jest najczęściej biały, szarobiały lub bezbarwny. Zanieczyszczenia mogą nadawać mu bladożółte, różowe lub brązowawe odcienie. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa hydrocynkitu, nadana w 1853 roku przez Gustava Adolfa Kenngotta, nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego – uwodnionego (hydro) węglanu cynku (zincite). Jako lokalizację typową wskazano złoża w Bad Bleiberg w Karyntii, w Austrii, gdzie minerał ten był znany od dawna. ## Zastosowania Hydrocynkit jest podrzędną rudą cynku, pozyskiwaną przy eksploatacji bogatszych złóż. Ze względu na swoją miękkość i pospolite formy występowania ma ograniczone znaczenie kolekcjonerskie, choć dobrze wykształcone, fluorescencyjne okazy są poszukiwane przez zbieraczy.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-2.5
Połysk
Szklisty, Perłowy, Jedwabisty lub Matowy
Rysa
Biała
Gęstość
3.5
Łupliwość
Na {100}.
Przełam
Nieregularny/Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty,Prześwitujący
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną hydrocynkitu jest jego silna, charakterystyczna niebiesko-biała fluorescencja w krótkofalowym świetle UV. Reakcja z kwasem solnym (burzenie się) potwierdza, że jest to węglan. Występowanie w postaci białych, ziemistych lub włóknistych nalotów w strefach utleniania złóż kruszców cynku jest również silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Hydrocynkit bywa mylony z innymi białymi minerałami wtórnymi. Od smitsonitu i hemimorfitu odróżnia go niższa twardość. Od kalcytu i aragonitu, oprócz niższej twardości, odróżnia go współwystępowanie z innymi minerałami cynku oraz intensywna fluorescencja. Ziemiste skupienia mogą przypominać kalcyt lub gips, ale test na obecność cynku i reakcja z kwasami pozwalają na ich rozróżnienie. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i mikroskopijne, przyjmując formę cienkich tabliczek lub listewek. Najczęściej spotykane są masywne, ziemiste i porowate agregaty, a także skorupy, naloty, skupienia promienisto-włókniste oraz formy naciekowe, takie jak niewielkie stalaktyty.

Środowisko występowania

## Geneza Hydrocynkit jest typowym minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców cynku, zwłaszcza sfalerytu. Tworzy się w warunkach niskich temperatur i ciśnień w wyniku działania wód bogatych w dwutlenek węgla na pierwotne minerały cynkowe. Jest często spotykany w pustkach, szczelinach i na ścianach starych wyrobisk górniczych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje ze sfalerytem (jako minerałem pierwotnym) oraz innymi minerałami wtórnymi strefy utlenienia, takimi jak smitsonit, hemimorfit, cerusyt, aurichalcyt, kalcyt i gips. ## Lokalizacje Znaczące złoża i wystąpienia hydrocynkitu znajdują się w wielu miejscach na świecie. Do najważniejszych należą Bad Bleiberg w Austrii (lokalizacja typowa), Santander w Hiszpanii, Sardynia we Włoszech, Goodsprings w Nevadzie (USA), a także liczne stanowiska w Iranie, Meksyku i Namibii. W Polsce występuje w śląsko-krakowskich złożach rud cynku i ołowiu (np. w rejonie Olkusza i Bytomia).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami. Dużą popularnością cieszą się również bogate skupienia włókniste i naciekowe (małe stalaktyty). Kluczową cechą podnoszącą atrakcyjność jest intensywna fluorescencja w świetle UV. Kontrastowe połączenie z innymi minerałami, np. ciemnym sfalerytem, jest również pożądane. ## Popularne stanowiska Okazy o najlepszej jakości kolekcjonerskiej, zwłaszcza te wykazujące silną fluorescencję, pochodzą z kopalń w rejonie Santander w Hiszpanii oraz z niektórych lokalizacji w Iranie. Klasyczne okazy pochodzą również z Austrii (Bad Bleiberg) i Włoch (Sardynia).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hydrocynkitu są bardzo miękkie i kruche, zwłaszcza w formach ziemistych i włóknistych. Należy je czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, szczególnie z kwasami, może uszkodzić lub zniszczyć minerał. ## Czego unikać Hydrocynkit jest wrażliwy na kwasy – gwałtownie reaguje z kwasem solnym, wydzielając dwutlenek węgla. Należy unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków oraz gwałtownych zmian temperatury. Ze względu na jego kruchość, należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Nie wymagają specjalnej ochrony przed światłem czy wilgocią, ale stabilne warunki pokojowe są zalecane.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej