Hydroxyplumbopyrochlore

Wzór chemiczny: (Pb<sup>2+</sup><sub>1.5</sub>&#9744;<sub>0.5</sub>)Nb<sup>5+</sup><sub>2</sub>O<sub>6</sub>(OH)

Rzadki minerał z grupy pirochloru, uwodniony niobian ołowiu, tworzący charakterystyczne, ośmiościenne kryształy o żywicznym połysku.

## Charakterystyka Hydroksyplumbopirochlor to rzadki minerał należący do grupy pirochloru. Jest uwodnionym niobianem ołowiu, a jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego (hydroksyl, ołów) i strukturalnego podobieństwa do pirochloru. Zazwyczaj występuje w formie dobrze wykształconych, ośmiościennych kryształów, które mogą być modyfikowane przez inne formy. Kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów wielkości. Jego powierzchnia często jest matowa lub pokryta nalotem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4. Jest ciężki i kruchy, o gęstości dochodzącej do 6.35 g/cm³. Połysk jest najczęściej żywiczny do metalicznego na świeżych powierzchniach przełamu, ale bywa matowy na powierzchniach zewnętrznych. Jest nieprzezroczysty, jedynie na cienkich krawędziach może przeświecać. ## Barwy i odmiany Hydroksyplumbopirochlor przyjmuje barwy od żółtej, przez pomarańczową, czerwonobrązową, brązową aż do czarnej. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1977 roku przez D.D. Hogartha, G.Y. Chao i A.G. Plant na podstawie materiału z kopalni St-Amable w Quebecu w Kanadzie. Jego nazwa pochodzi od dominujących składników: grupy hydroksylowej (OH), ołowiu (łac. *plumbum*) oraz jego związku ze strukturą grupy pirochloru. Został zdyskwalifikowany jako odrębny gatunek mineralny w 2010 roku w ramach redefinicji nadgrupy pirochloru i obecnie jest klasyfikowany jako odmiana plumbopirochloru bogata w grupę hydroksylową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, hydroksyplumbopirochlor nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z grupy pirochloru.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Żywiczny do metalicznego
Rysa
Jasnobrązowa
Gęstość
6.3 - 6.35
Łupliwość
Niewyraźna wg {111}
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest forma kryształów - niemal zawsze są to regularne ośmiościany. Charakterystyczny jest również żywiczny do metalicznego połysk, wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar) oraz występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (karbonatyty, sjenity nefelinowe). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy pirochloru (np. plumbopirochlorem, pirochlorem), od których odróżnienie bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) jest praktycznie niemożliwe. Od innych minerałów o podobnym wyglądzie, jak magnetyt czy niektóre granaty, odróżnia go niższa twardość, brak magnetyzmu i specyficzny, żywiczny połysk. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy ośmiościenne {111}, rzadziej w kombinacji z sześcianem {100}. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, o rozmiarach od submilimetrowych do kilku milimetrów.

Środowisko występowania

## Geneza Hydroksyplumbopirochlor jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach formowania się skał alkalicznych, takich jak karbonatyty i sjenity nefelinowe. Powstaje w warunkach niskiej temperatury i podwyższonej aktywności składników lotnych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z takimi minerałami jak egiryn, mikroklin, nefelin, kalcyt, biotyt, cyrkon, apatyt oraz innymi minerałami z grupy pirochloru. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska na świecie to lokalizacja typowa w Mont St-Amable w Quebecu (Kanada) oraz masyw Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. Notowany był również w kompleksie Ilímaussaq na Grenlandii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i nieuszkodzonymi kryształami ośmiościennymi, wyraźnie osadzonymi na kontrastującej matrycy skalnej (np. na białym kalcycie lub egirynie). Pożądany jest również intensywny, żywiczny połysk i atrakcyjna, pomarańczowa lub czerwonobrązowa barwa. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem wpływającym na wartość. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z kanadyjskiej lokalizacji typowej (Mont St-Amable) oraz z rosyjskiego Półwyspu Kolskiego są najbardziej klasycznymi i poszukiwanymi przykładami tego minerału w kolekcjach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki do usunięcia kurzu. Z uwagi na zawartość ołowiu i możliwą reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. Po kontakcie z minerałem zaleca się umycie rąk. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Jest kruchy i wrażliwy na uderzenia. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w stabilnych warunkach, w zamkniętym pudełku klaserowym, aby chronić go przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Należy go trzymać z dala od innych minerałów, które mógłby zarysować lub które mogłyby go uszkodzić.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej