Hydroxylphosphohedyphane

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Pb<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)

Hydroksylofosfohedyfan to rzadki minerał z grupy apatytu, będący hydroksylowym analogiem fosfohedyfanu, tworzący drobne, heksagonalne kryształy.

## Charakterystyka Hydroksylofosfohedyfan jest minerałem należącym do supergrupy apatytu. Występuje w postaci niewielkich, sześciobocznych (heksagonalnych), pryzmatycznych lub tabliczkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Tworzy także skupienia promieniste, rozetowe lub sferulityczne. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują twardość około 4 w skali Mohsa. Połysk jest szklisty do żywicznego. Minerał jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość wynosi około 5,85 g/cm³. ## Barwy i odmiany Hydroksylofosfohedyfan jest bezbarwny, biały lub ma bladożółty odcień. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - wskazuje na dominację grupy hydroksylowej (OH) oraz fosforanowej (PO₄), a także na jego strukturalne podobieństwo do hedyfanu. Został opisany jako nowy minerał w 2022 roku przez zespół badaczy (Kampf et al.) na podstawie okazów z kopalni Blue Bell w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, hydroksylofosfohedyfan jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów i naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Żywiczny do szklistego
Rysa
Biała
Gęstość
5.85
Łupliwość
Niedoskonała wg {0001}
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hydroksylofosfohedyfanu na podstawie cech wizualnych jest bardzo trudna ze względu na niewielkie rozmiary kryształów. Charakterystyczny jest jego heksagonalny pokrój, szklisty połysk i występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi w strefach utlenienia złóż ołowiu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy apatytu, takimi jak mimetezyt, piromorfit, hydroksylomimetezyt czy fosfohedyfan. Pewne rozróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS/WDS). ## Formy kryształów Najczęściej tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy o sześciobocznym przekroju. Występuje również w formie agregatów włóknistych, promienistych oraz w postaci kulistych sferulitów.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utlenienia hydrotermalnych złóż polimetalicznych, bogatych w ołów i fosfor. Tworzy się w wyniku przeobrażenia wcześniejszych minerałów kruszcowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak cerusyt, fosfohedyfan, hydroksylomimetezyt, mimetezyt, wulfenit, anglesyt, a także z kwarcem i goethytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska, z których pochodzą okazy referencyjne, to: - Kopalnia Blue Bell, hrabstwo San Bernardino, Kalifornia, USA (miejsce typowe). - Kopalnia Redmond, hrabstwo Haywood, Karolina Północna, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, nawet jeśli są niewielkie. Ważne jest ich zgrupowanie na matrycy skalnej oraz atrakcyjna asocjacja z innymi, kontrastującymi kolorystycznie minerałami (np. pomarańczowym wulfenitem). Czystość i przezroczystość kryształów również podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z typowej lokalizacji, czyli kopalni Blue Bell w Kalifornii, są najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zalecana jest duża ostrożność. Najlepiej używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. W razie konieczności można użyć miękkiego pędzelka, unikając silnego nacisku. Kontakt z wodą, zwłaszcza z kranu, jest niewskazany ze względu na ryzyko reakcji chemicznych. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich kwasów i silnych zasad, które mogą uszkodzić minerał. Jest wrażliwy na ultradźwiękowe myjki mechaniczne. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamykanym pudełku klaserowym, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na zawartość ołowiu, po kontakcie z minerałem należy umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej