Hydroxylmattheddleite

Wzór chemiczny: Pb<sub>10</sub>(SiO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(SO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>2</sub>

Hydroksylomattheddleit to bardzo rzadki, wtórny krzemiano-siarczan ołowiu, tworzący bezbarwne, sześcioboczne kryształy o diamentowym połysku.

## Charakterystyka Hydroksylomattheddleit jest minerałem z grupy krzemianów i siarczanów, będącym hydroksylowym analogiem mattheddleitu. Tworzy najczęściej dobrze wykształcone, sześcioboczne, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy. Występuje także w formie promienistych lub wachlarzowatych agregatów. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, co sprawia, że jest to typowy minerał mikromontowy. Cechą charakterystyczną jest bardzo silny, diamentowy połysk na ścianach kryształów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi 3-4. Jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na wysoką zawartość ołowiu odznacza się dużą gęstością, wynoszącą około 6,66 g/cm³. Połysk jest diamentowy, a rysa biała. ## Barwy i odmiany Hydroksylomattheddleit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został formalnie opisany i uznany przez IMA w 2000 roku. Jego nazwa nawiązuje do bliskiego pokrewieństwa z mattheddleitem, wskazując na dominację grup hydroksylowych (OH) w jego strukturze w miejscu, gdzie mattheddleit zawiera chlor. Mattheddleit z kolei został nazwany na cześć szkockiego mineraloga Matthew Forstera Heddle'a (1828-1897). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, hydroksylomattheddleit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Adamantine
Rysa
White
Gęstość
ok. 6.66 (obliczona)
Łupliwość
Good on {0001} and {10-10}
Przełam
Conchoidal to Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to sześcioboczna forma kryształów, bardzo silny diamentowy połysk, wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar) oraz występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami ołowiu. Rozpoznanie jest najpewniejsze w oparciu o analizę chemiczną. ## Odróżnianie od podobnych Od mattheddleitu można go odróżnić jedynie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych (EDS, WDS), które pozwalają określić skład chemiczny. Od cerusytu różni się formą kryształów (cerusyt często tworzy zbliźniaczenia siatkowe) i brakiem reakcji z kwasem solnym. Leadhillit i susannit, choć podobne, krystalizują w innych układach i często mają pokrój tabliczkowy. ## Formy kryształów Kryształy mają pokrój pryzmatyczny, często wydłużony (słupkowy) lub igiełkowy. Zakończenia kryształów bywają płaskie lub zakończone piramidą. Często tworzą promieniste agregaty wyrastające ze wspólnego podłoża.

Środowisko występowania

## Geneza Hydroksylomattheddleit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż ołowiu. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały kruszcowe. Jest to minerał formacji "post-mining", co oznacza, że często krystalizuje na hałdach starych kopalń lub nawet na okazach muzealnych w wyniku powolnej reakcji z zanieczyszczeniami w powietrzu. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi rzadkimi, wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak mattheddleit, leadhillit, susannit, cerusyt, lanarkit, scotlandyt i macphersonit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska dla tego minerału znajdują się w Wielkiej Brytanii. Lokalizacja typowa to Leadhills w hrabstwie South Lanarkshire w Szkocji. Inne znane miejsce występowania to złoża w rejonie Caldbeck Fells w Kumbrii w Anglii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami o silnym połysku. Duże znaczenie ma również bogactwo i estetyka asocjacji z innymi rzadkimi minerałami. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, kluczowa jest ich perfekcyjna forma i brak uszkodzeń. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji w Wielkiej Brytanii: Leadhills w Szkocji oraz Caldbeck Fells w Anglii. Okazy z tych miejsc są uważane za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Kryształy są bardzo kruche i delikatne. Kontakt z wodą, zwłaszcza z kwasami lub detergentami, jest niewskazany i może prowadzić do uszkodzenia powierzchni kryształów. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich środków chemicznych oraz gwałtownych zmian temperatury. Minerał jest miękki i podatny na zarysowania. Jako minerał ołowiu jest toksyczny - po każdym kontakcie z okazem należy umyć ręce i unikać wdychania pyłu. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci. Najlepszym rozwiązaniem są zamykane pudełka typu mikromontowego, które chronią delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej