Hydroxykenomicrolite

Wzór chemiczny: (&#₉₇₄₄;,Na,Sb₃+)₂Ta₅+₂O₆(OH)

Hydroksykenomikrolit to ekstremalnie rzadki minerał z supergrupy pirochloru, tworzący niewielkie, ośmiościenne kryształy o wysokiej zawartości tantalu.

## Charakterystyka Hydroksykenomikrolit jest minerałem należącym do supergrupy pirochloru i grupy mikrolitu. Występuje w postaci bardzo małych, ale dobrze wykształconych, ostrych kryształów, najczęściej przybierających formę ośmiościanu (oktaedru). Jego powierzchnia charakteryzuje się silnym, żywicznym lub nawet adamantynowym połyskiem. Zazwyczaj jest nieprzezroczysty, rzadziej przeświecający na krawędziach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten cechuje się twardością wynoszącą 5 w skali Mohsa oraz znaczną gęstością, sięgającą około 6,33 g/cm³, co jest typowe dla minerałów bogatych w tantal. Jest kruchy, a jego przełam ma charakter podmuszlowy do nierównego. Nie wykazuje wyraźnej łupliwości. ## Barwy i odmiany Hydroksykenomikrolit przyjmuje barwy od żółtawobrązowej, przez czerwonawobrązową, aż po ciemnobrązową. Jego rysa na płytce porcelanowej ma kolor jasnobrązowy. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2010 roku, odzwierciedla jego skład chemiczny. Człon "hydroksy-" wskazuje na obecność grupy hydroksylowej (OH), "keno-" na wakat (puste miejsce) w pozycji A w strukturze krystalicznej, a "mikrolit" odnosi się do jego przynależności do grupy mikrolitu. Minerał jest wynikiem redefinicji wcześniej opisywanych, ale niedokładnie zbadanych mikrolitów. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci bardzo małych kryształów, hydroksykenomikrolit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Adamantine, Resinous
Rysa: Light brown
Gęstość: 6.33
Łupliwość: Indistinct on {111}
Przełam: Subconchoidal
Przezroczystość: Translucent to opaque
Układ krystaliczny: Regular

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami ułatwiającymi identyfikację w kolekcji są: forma kryształów (idealne ośmiościany), wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar), żywiczny lub adamantynowy połysk oraz środowisko występowania (pegmatyty granitowe). Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS), ponieważ odróżnienie go od innych minerałów z grupy mikrolitu jest wizualnie niemożliwe. ## Odróżnianie od podobnych Hydroksykenomikrolit można pomylić z innymi minerałami z supergrupy pirochloru (np. fluorokalcjomikrolitem, oksykenomikrolitem), od których różni się składem chemicznym. Może być także podobny do małych kryształów cyrkonu, kasyterytu czy sfalerytu. Cyrkon jest znacznie twardszy (7,5), a kasyteryt ma wyższą gęstość i często inną formę kryształów. ## Formy kryształów Tworzy najczęściej pojedyncze, idiomorficzne (dobrze wykształcone) kryształy w formie ośmiościanu {111}, rzadziej dwunastościanu rombowego. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, o rozmiarach nieprzekraczających kilku milimetrów.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w późnych stadiach procesów hydrotermalnych lub w wyniku metasomatozy w strefach wysoce zróżnicowanych pegmatytów granitowych, zwłaszcza typu LCT (litowo-cezowo-tantalowych). Formuje się w wyniku przemian pierwotnych minerałów tantalu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak albit, lepidolit, elbait, tantalite-(Mn), kasyteryt oraz inne rzadkie minerały tantalu i niobu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania hydroksykenomikrolitu jest pegmatyt Muiâne, w dystrykcie Alto Ligonha, w prowincji Zambézia w Mozambiku. Znany jest również z pegmatytu Volta Grande w stanie Minas Gerais w Brazylii. Występowanie odnotowano także w kilku innych lokalizacjach na świecie, jednak okazy z nich są zazwyczaj mikroskopijnej wielkości.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te, które posiadają ostre, w pełni wykształcone, lśniące kryształy o jak największym rozmiarze. Bardzo pożądane jest ich usytuowanie na kontrastującym podłożu, na przykład na białym albicie lub fioletowym lepidolicie, co podkreśla barwę i formę kryształu. Czystość i brak uszkodzeń są kluczowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej znane i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z typowej lokalizacji w Muiâne w Mozambiku. To stamtąd pochodzi większość dostępnych na rynku kolekcjonerskim, dobrze wykształconych kryształów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hydroksykenomikrolitu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą powodować pęknięcia w kruchych kryształach. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na silne kwasy i zasady. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Nie powinien być poddawany gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Jest stabilny i nie wymaga ochrony przed światłem.