Hydrowoodwardite
Wzór chemiczny: (Cu<sup>2+</sup><sub>1-x</sub>Al<sub>x</sub>)(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>x/2</sub>(OH)<sub>2</sub>·nH<sub>2</sub>O (x < 0.5, n > 3x/2)
Niebieskozielony, uwodniony siarczan miedzi i glinu, tworzący najczęściej kuliste skupienia i naskorupienia w strefach utleniania złóż.
Opis
## Charakterystyka Hydrowoodwardyt to minerał wtórny z grupy woodwardytu, należący do supergrupy hydrotalkitu. Jest uwodnionym siarczanem miedzi i glinu. Występuje najczęściej w postaci kulistych lub groniastych skupień, a także jako cienkie naskorupienia i powłoki. Rzadziej tworzy skupienia włókniste lub ziemiste. Jego struktura składa się z mikroskopijnych, heksagonalnych płytek, które nie są widoczne gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 1. Charakteryzuje się połyskiem woskowym do szklistego, a na powierzchniach przełamu bywa też perłowy. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi 2,49 g/cm³. ## Barwy i odmiany Hydrowoodwardyt przybiera barwy od jasnoniebieskiej i błękitnej po niebieskozieloną. Intensywność i odcień zależą od stosunku miedzi do glinu w strukturze. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został formalnie opisany w 1999 roku przez Thomasa Witzke, Gunnara G. Raade i Jochena Schlütera. Jego nazwa nawiązuje do pokrewnego woodwardytu oraz wyższej zawartości wody w strukturze (człon "hydro"). Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia St. Briccius w Königswalde, w Saksonii (Niemcy). ## Zastosowania Ze względu na rzadkość występowania i niewielkie rozmiary skupień, hydrowoodwardyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikromontów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi hydrowoodwardytu są jego jasnoniebieska lub niebieskozielona barwa, groniasty lub kulisty pokrój oraz bardzo niska twardość. Występuje w formie cienkich naskorupień na skale macierzystej, często w towarzystwie innych wtórnych minerałów miedzi. Połysk jest zazwyczaj woskowy. ## Odróżnianie od podobnych - **Woodwardyt**: Jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia wizualnie. Identyfikacja wymaga zaawansowanych badań, np. dyfrakcji rentgenowskiej (XRD), w celu określenia zawartości wody i parametrów komórki elementarnej. - **Chryzokola**: Bywa bardzo podobna pod względem barwy i formy skupień, ale jest znacznie twardsza (2,5-3,5 w skali Mohsa). - **Aurichalcyt**: Tworzy igiełkowe kryształy w promienistych skupieniach i reaguje z kwasem solnym, w przeciwieństwie do hydrowoodwardytu. - **Rosasyt**: Ma podobną barwę i formę, ale jest twardszy (twardość 4) i również reaguje z kwasami. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie trygonalnym, tworząc mikroskopijne heksagonalne płytki. Makroskopowo występuje niemal wyłącznie w postaci skupień groniastych (botryoidalnych), kulistych, nerkowatych, a także jako powłoki i masy ziemiste.
Środowisko geologiczne
## Geneza Hydrowoodwardyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców miedzi. Tworzy się w wyniku wytrącania z roztworów bogatych w siarczany, miedź i glin. Często powstaje w środowiskach poeksploatacyjnych, na ścianach starych wyrobisk górniczych, gdzie glin pochodzi z wietrzejących skał ilastych lub glinokrzemianów skały płonnej. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi, takimi jak woodwardyt, chalkoalumit, cyjanotrichit, brochantyt, malachit, azuryt, gips oraz z tlenkami żelaza, np. goethytem. ## Lokalizacje Do najważniejszych miejsc występowania należą: - **Grecja**: Dystrykt górniczy Lavrion (Kamariza, Sounion), znany z doskonałej jakości okazów. - **Niemcy**: Miejsce typowe w kopalni St. Briccius (Saksonia) oraz inne lokalizacje w Górach Harzu. - **Wielka Brytania**: Kornwalia i Kambria. - **Włochy**: Kopalnie na Sardynii. - **USA**: Stany Arizona i Nevada.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy hydrowoodwardytu charakteryzują się intensywną, jednolitą, błękitną barwą. Atrakcyjność podnosi dobrze wykształcona forma groniasta lub kulista, tworząca ciągłą warstwę na niewielkiej, kontrastującej matrycy skalnej. Okazy z klasycznych lokalizacji, jak Lavrion, są szczególnie poszukiwane. Ze względu na mikroskopijny charakter kryształów, jest to również popularny minerał wśród kolekcjonerów mikromontów. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze okazy, cenione za walory estetyczne, pochodzą z historycznego dystryktu górniczego Lavrion w Grecji. Okazy z miejsca typowego w Niemczech mają dużą wartość dla kolekcjonerów systematycznych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Hydrowoodwardyt jest ekstremalnie miękki (twardość 1 w skali Mohsa) i kruchy. Należy czyścić go wyłącznie na sucho, używając bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą jest ryzykowny, ponieważ minerał może ulec częściowemu rozpuszczeniu lub zmianie struktury. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody, myjek ultradźwiękowych oraz wszelkich środków chemicznych, w tym kwasów i zasad. Minerał jest wrażliwy na ciepło, które może spowodować jego dehydratację i zniszczenie. Należy chronić go przed uderzeniami i kontaktem z twardszymi minerałami, które mogą go zarysować. ## Przechowywanie Okazy hydrowoodwardytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub w gablotach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Zalecane jest stabilne, suche środowisko, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.