Hydronováčekite

Wzór chemiczny: Mg(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·12H<sub>2</sub>O

Hydronováčekite to rzadki, wtórny minerał uranu z grupy autunitu, tworzący drobne, żółtozielone kryształy o silnej fluorescencji w świetle UV.

## Charakterystyka Hydronováčekite jest uwodnionym arsenianem uranylu i magnezu, należącym do grupy autunitu. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub blaszkowych kryształów, często zebranych w rozetkowe lub wachlarzowate agregaty, a także w formie nalotów i skupień ziemistych. Jego kryształy są zazwyczaj bardzo małe, rzadko przekraczając 1-2 mm. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest lekki, o gęstości zbliżonej do 3.35 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co powoduje ich łatwe rozdzielanie się na cienkie blaszki. Połysk jest zazwyczaj szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości. Jest silnie radioaktywny. ## Barwy i odmiany Przyjmuje barwy od bladożółtej, przez żółtozieloną do zielonej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego i strukturalnego podobieństwa do nováčekitu. Przedrostek "hydro-" wskazuje na wyższy stopień uwodnienia w porównaniu do nováčekitu. Został opisany jako nowy minerał w 1999 roku przez Kurta Walentę. ## Zastosowania Ze względu na rzadkość występowania, niewielkie rozmiary kryształów i silną radioaktywność, hydronováčekite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranu oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
3.35
Łupliwość
Doskonała według {001}
Przełam
Łuseczkowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest bardzo intensywna, żółtozielona fluorescencja w krótkofalowym i długofalowym świetle ultrafioletowym (UV). Rozpoznanie ułatwiają także charakterystyczna bladożółta do żółtozielonej barwa, tabliczkowy pokrój kryształów i współwystępowanie z innymi wtórnymi minerałami uranu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy autunitu, takimi jak autunit, torbernit, zeuneryt czy nováčekit. Odróżnienie od nováčekitu jest szczególnie trudne i często wymaga zaawansowanych metod analitycznych (np. XRD) do określenia stopnia uwodnienia. Od autunitu różni się obecnością arsenu zamiast fosforu, a od zeunerytu obecnością magnezu zamiast miedzi, co jednak nie jest możliwe do stwierdzenia wizualnie. ## Formy kryształów Tworzy cienkie, kwadratowe lub prostokątne kryształy tabliczkowe. Kryształy te często układają się w wachlarzowate, promieniste lub rozetkowe agregaty. Występuje również w postaci skupień mikrokrystalicznych, nalotów i powłok.

Środowisko występowania

## Geneza Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych i osadowych złóż uranu zawierających arsen. Krystalizuje z wód bogatych w uran, magnez i arsen w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak uraninit (jako minerał pierwotny), nováčekit, arsenuranospatyt, uranofan, zeuneryt i gips. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to kopalnia Clara w Wolfach (Schwarzwald, Niemcy), która jest lokalizacją typową. Znany jest również z Weisser Hirsch w Schneebergu (Saksonia, Niemcy) oraz z Jáchymova w Czechach.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, wachlarzowate lub rozetkowe agregaty. Ważna jest intensywność barwy oraz kontrast z matrycą skalną. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy widoczne gołym okiem są rzadkie i poszukiwane. ## Popularne stanowiska Najlepszej jakości okazy, uznawane za światowy standard dla tego minerału, pochodzą z kopalni Clara w Niemczech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów nie należy czyścić na mokro. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić i rozpuścić kryształy. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury, co może prowadzić do jego dehydratacji i rozpadu. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym i wysoką temperaturą. Jako minerał radioaktywny, wymaga ostrożnego obchodzenia się - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w szczelnych, przezroczystych pojemnikach (np. typu "perky box"), które chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Ze względu na radioaktywność, okazy należy trzymać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, w dobrze wentylowanym pomieszczeniu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej