Hydroniumpharmacosiderite

Wzór chemiczny: (H₃O)Fe₃+₄(As₅+O₄)₃(OH)₄·₄H₂O

Hydroniumfarmakosyderyt to rzadki arsenian żelaza, wyróżniający się regularnymi, kostkowymi kryształami o zmiennej barwie od żółtej do czerwonej.

## Charakterystyka Hydroniumfarmakosyderyt jest uwodnionym arsenianem żelaza, należącym do grupy farmakosyderytu. Tworzy charakterystyczne, dobrze wykształcone kryształy o izometrycznym, najczęściej sześciościennym (kostkowym) wyglądzie. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, ale mogą tworzyć atrakcyjne wizualnie, błyszczące skupienia i naloty na skale macierzystej. Jego wygląd jest bardzo zbliżony do spokrewnionego z nim farmakosyderytu. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują twardość około 2.5 w skali Mohsa, co czyni je minerałem miękkim. Mają połysk od szklistego do lekko żywicznego. Są zazwyczaj przeświecające, a ich gęstość wynosi około 2.75 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w różnych odcieniach, najczęściej od żółtego, przez żółtozielony, zielonkawobrązowy, aż po czerwonobrązowy. Barwa zależy od stopnia uwodnienia oraz potencjalnych domieszek. Nie wyróżnia się odrębnych odmian handlowych ani gemmologicznych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona w 2012 roku, nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności jonów hydroniowych (H₃O⁺) - oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do farmakosyderytu. Jest to stosunkowo nowo zdefiniowany członek grupy farmakosyderytu, wyodrębniony w ramach rewizji tej grupy minerałów. ## Zastosowania Hydroniumfarmakosyderyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki i ciekawy przedstawiciel grupy arsenianów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Połysk: Szklisty do żywicznego
Rysa: Rysa: Jasnożółta
Gęstość: 2.75
Łupliwość: Łupliwość: Niedoskonała wzdłuż {001}
Przełam: Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczystość: Prześwitujący
Układ krystaliczny: Układ krystalograficzny: Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną są charakterystyczne, regularne (najczęściej sześciościenne) kryształy o barwach od żółtej do brązowej, występujące w strefach utleniania złóż kruszcowych. Połysk szklisty do żywicznego oraz niska twardość są również pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Odróżnienie hydroniumfarmakosyderytu od innych minerałów z grupy farmakosyderytu (np. farmakosyderytu potasowego) jest wizualnie niemożliwe i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS/WDS). Można go pomylić również z innymi wtórnymi arsenianami, takimi jak skorodyt, jednak skorodyt tworzy kryształy o innym kształcie (zazwyczaj dwupiramidalne lub tabliczkowe) i krystalizuje w układzie rombowym. ## Formy kryształów Minerał ten krystalizuje w układzie regularnym, tworząc niemal wyłącznie kryształy sześciościenne (kostkowe). Kryształy te występują jako pojedyncze, rozproszone na matrycy skalnej, lub tworzą gęste skupienia i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Hydroniumfarmakosyderyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w arsen, zwłaszcza w arsenopiryt i inne siarkoarsenki żelaza. Tworzy się w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia, w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały rudne. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami arsenianowymi, takimi jak skorodyt, farmakosyderyt, beudantyt, a także z tlenkami i wodorotlenkami żelaza, jak goethyt i hematyt. Może również towarzyszyć reliktom pierwotnych minerałów siarczkowych, np. pirytu i arsenopirytu. ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia tego minerału są nieliczne. Do najważniejszych należą historyczne kopalnie w Kornwalii (Wielka Brytania), Utah (USA), a także w Grecji (kopalnie w regionie Laurion) i Niemczech (Schwarzwald). Są to klasyczne lokalizacje dla wielu rzadkich, wtórnych minerałów arsenianowych.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, błyszczącymi kryształami o intensywnej barwie (np. żywożółtej lub czerwonobrązowej). Ważny jest kontrast z matrycą skalną oraz wielkość i bogactwo skupień kryształów. Okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji, takich jak Kornwalia, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Do najbardziej znanych i cenionych stanowisk, z których pochodzą okazy hydroniumfarmakosyderytu, należą kopalnie w rejonie St Day i Gwennap w Kornwalii (Wielka Brytania) oraz złoża w okolicach Laurion w Grecji. Okazy z tych miejsc są uważane za klasyki gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając jedynie miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na niską twardość i potencjalną reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami i detergentami. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych oraz nagłych zmian temperatury. Minerał jest wrażliwy na ciepło i może ulec dehydratacji (utracie wody), co prowadzi do zmiany barwy i struktury. Należy chronić go przed bezpośrednim działaniem światła słonecznego. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i światła. Najlepiej trzymać je w zamykanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej