Hydrokenopyrochlore

Wzór chemiczny: (&#9744;,Sb<sup>3+</sup>,Na)<sub>2</sub>Nb<sup>5+</sup><sub>2</sub>O<sub>6</sub>·H<sub>2</sub>O

Hydrokenopirochlor to rzadki minerał z grupy pirochloru, uwodniony niobian o zmiennym składzie, występujący w postaci drobnych, ośmiościennych kryształów.

## Charakterystyka Hydrokenopirochlor jest minerałem należącym do supergrupy pirochloru, a konkretnie do grupy pirochloru. Tworzy bardzo małe, najczęściej ośmiościenne lub sześcio-ośmiościenne kryształy, rzadko przekraczające 1 mm wielkości. Zazwyczaj występuje w formie pojedynczych, rozproszonych ziaren lub niewielkich skupień. Jego powierzchnia bywa matowa lub pokryta nalotem. ## Właściwości fizyczne Kryształy hydrokenopirochloru wykazują twardość w zakresie 5 w skali Mohsa. Mają połysk określany jako żywiczny do szklistego, a na zwietrzałych powierzchniach ziemisty. Minerał jest kruchy i charakteryzuje się nierównym lub muszlowym przełamem. Jego gęstość jest wysoka i wynosi około 4.45 g/cm³. ## Barwy i odmiany Hydrokenopirochlor najczęściej przybiera barwę od żółtej, przez pomarańczowożółtą, do brązowej. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona w 2010 roku, nawiązuje do jego składu chemicznego i struktury. Człon "hydro" wskazuje na obecność wody w jego strukturze, "keno" (z greckiego "pusty") odnosi się do wakansu (pustego miejsca) w pozycji A kationów, a "pirochlor" określa jego przynależność do tej grupy minerałów. Jest to efekt redefinicji i uporządkowania nazewnictwa w obrębie całej supergrupy pirochloru. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, hydrokenopirochlor nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla specjalistów gromadzących minerały z grupy pirochloru lub minerały rzadkie.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Żywiczny do szklistego
Rysa
Biała do jasnożółtej
Gęstość
4.45
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hydrokenopirochloru jest niezwykle trudna bez zaawansowanych metod analitycznych. Wstępne rozpoznanie opiera się na obserwacji formy kryształów (ośmiościany), barwy (żółta do brązowej) i środowiska występowania (pegmatyty granitowe). Pewne oznaczenie wymaga analizy chemicznej (EDS/WDS) i rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy pirochloru, takimi jak fluorokalsiopirochlor, oksykalciopirochlor czy kenopirochlor. Odróżnienie ich od siebie na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznych badań laboratoryjnych w celu określenia dominujących kationów i anionów. ## Formy kryształów Kryształy są najczęściej izometryczne, wykształcone w postaci regularnych ośmiościanów {111}, czasami z modyfikacjami ścian sześcianu {100}. Występuje jako pojedyncze, euhedralne (dobrze wykształcone) kryształy rozproszone w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Hydrokenopirochlor jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w pegmatytach granitowych, szczególnie tych wzbogaconych w niob, tantal i pierwiastki ziem rzadkich. Tworzy się w warunkach hydrotermalnych lub w wyniku metasomatozy. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z minerałami typowymi dla pegmatytów granitowych, takimi jak albit, kwarc, mikroklin, muskowit, a także z innymi minerałami niobu i tantalu, np. kolumbitem-(Mn), oraz innymi przedstawicielami grupy pirochloru. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska tego minerału znajdują się w Rosji, w tym na Półwyspie Kolskim (masyw Łowoziero) oraz na Uralu (dystrykt Nazyaminskie i Zlatoust). Potwierdzono jego występowanie także w Czechach (Věžná) oraz w Norwegii (Lågendalen).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Okazy hydrokenopirochloru są cenione przede wszystkim przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich oraz systematyków. Najwyżej oceniane są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, pomarańczowej lub żółtej barwie. Ważny jest również kontrast z otaczającą skałą macierzystą (matrycą) oraz precyzyjnie określona lokalizacja. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji na Uralu w Rosji, skąd pochodzą historyczne próbki, oraz z pegmatytu w Věžná w Czechach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na niewielkie rozmiary kryształów i ich kruchość, należy zachować szczególną ostrożność. Użycie wody jest niewskazane. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i silnymi zasadami. Nie należy poddawać okazów czyszczeniu ultradźwiękowemu. Minerał jest kruchy, więc trzeba chronić go przed uderzeniami i wibracjami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i gwałtowne zmiany temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej