Hydrocerussite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>3</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>

Węglan ołowiu, wtórny minerał powstający w strefach utleniania złóż ołowiu, często tworzący białe, perłowe naloty i powłoki na innych minerałach.

## Charakterystyka Hydrocerusyt jest zasadowym węglanem ołowiu, blisko spokrewnionym z cerusytem. Najczęściej występuje w postaci cienkich, białych lub bezbarwnych powłok, nalotów i skorup na innych minerałach ołowiu, zwłaszcza na galenie i cerusycie. Rzadziej tworzy drobne, tabliczkowe lub płytkowe kryształy o heksagonalnym zarysie, które mogą być zebrane w rozetowe lub promieniste agregaty. Okazy są zazwyczaj niewielkie, a dobrze wykształcone kryształy należą do rzadkości. ## Właściwości fizyczne Kryształy hydrocerusytu wykazują połysk perłowy na powierzchniach podstawy i szklisty do lekko żywicznego na pozostałych ścianach. Jest to minerał stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 3.5. Jest również bardzo gęsty z uwagi na wysoką zawartość ołowiu, co jest wyczuwalne nawet w niewielkich okazach. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Hydrocerusyt jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub szarawy. Zanieczyszczenia mogą nadawać mu bladożółte lub zielonkawe odcienie. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1877 roku przez austriackiego mineraloga Gustava Tschermaka, nawiązuje do jego składu chemicznego (grupy wodorotlenowe - "hydro") oraz podobieństwa do cerusytu. Hydrocerusyt był znany i wykorzystywany jako składnik białego pigmentu (bieli ołowianej) na długo przed jego formalnym opisem jako odrębnego minerału. ## Zastosowania Historycznie, syntetyczny hydrocerusyt był kluczowym składnikiem bieli ołowianej, szeroko stosowanego białego pigmentu w malarstwie artystycznym od starożytności aż do XX wieku. Obecnie, ze względu na toksyczność ołowiu, jego zastosowanie w tej roli zostało niemal całkowicie wyeliminowane. Dla kolekcjonerów ma znaczenie wyłącznie naukowe i jako minerał wtórny w złożach ołowiu.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Perłowy, Szklisty, Żywiczny
Rysa
Biała
Gęstość
6.8
Łupliwość
Doskonała według {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Hydrocerusyt najczęściej identyfikuje się na podstawie jego wyglądu (białe, perłowe naloty), miejsca występowania (strefy utleniania złóż ołowiu) i minerałów towarzyszących (galena, cerusyt, anglezyt). Charakterystyczną cechą jest gwałtowna reakcja z kwasami (np. kwasem solnym), podczas której minerał pieni się i rozpuszcza. Jego wysoka gęstość jest również pomocną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z cerusytem, z którym często współwystępuje. Cerusyt tworzy jednak zazwyczaj większe, lepiej wykształcone kryształy o innym pokroju (często zbliźniaczone) i ma wyższą gęstość. Od kalcytu i innych białych węglanów odróżnia go znacznie większa gęstość. Od anglezytu (siarczanu ołowiu) odróżnia go reakcja z kwasami - anglezyt nie reaguje. ## Formy kryształów Kryształy są rzadkie, zazwyczaj bardzo małe, cienkotabliczkowe lub płytkowe o sześciobocznym zarysie. Najczęściej tworzy ziemiste, masywne skupienia, cienkie skorupy i powłoki.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to typowy minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż ołowiu. Tworzy się w wyniku reakcji wód zasobnych w dwutlenek węgla z innymi minerałami ołowiu, takimi jak galena czy cerusyt, w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z cerusytem, anglezytem, galeną, sfalerytem, a także z innymi wtórnymi minerałami ołowiu jak linaryt, piromorfit czy wulfenit. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, to m.in. kopalnia Leadhills w Szkocji (Wielka Brytania), kopalnia Tsumeb w Namibii, Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia), kopalnia Mammoth-St. Anthony w Arizonie (USA) oraz liczne lokalizacje w Niemczech (Badenweiler) i we Włoszech (Sardynia).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, błyszczącymi kryształami, co jest dużą rzadkością dla tego minerału. Atrakcyjność podnosi kontrastowe umiejscowienie białych kryształów hydrocerusytu na ciemnej matrycy skalnej lub na innych minerałach (np. galenie). Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - nawet niewielkie, ale wyraźnie uformowane kryształy są poszukiwane. Czystość i brak uszkodzeń są również bardzo ważne. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się historyczne stanowiska w Leadhills (Szkocja) oraz Tsumeb (Namibia). Okazy z tych lokalizacji, zwłaszcza z dobrze zdefiniowanymi kryształami, osiągają najwyższe ceny i są ozdobą zaawansowanych kolekcji systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hydrocerusytu są bardzo delikatne i wrażliwe chemicznie. Czyszczenie należy ograniczyć do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest użycie miękkiego pędzelka do usunięcia luźnego kurzu. Użycie wody jest ryzykowne i generalnie odradzane. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami (nawet słabymi, jak ocet), które gwałtownie go rozkładają z wydzieleniem bąbelków dwutlenku węgla. Minerał jest miękki i kruchy, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i wilgocią. Ze względu na zawartość ołowiu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, z dala od innych minerałów, które mogłyby go zarysować. Należy chronić go przed kurzem, wilgocią i bezpośrednim działaniem światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej