Hydroandradite

Wzór chemiczny: Ca<sub>3</sub>Fe<sub>2</sub>[SiO<sub>4</sub>,(OH)<sub>4</sub>]<sub>3</sub>

Odmiana andradytu z grupy granatów, w której część grup krzemianowych (SiO₄) jest zastąpiona przez grupy hydroksylowe (OH)₄.

## Charakterystyka Hydroandradyt jest odmianą andradytu, należącą do szerokiej grupy granatów. Jego cechą charakterystyczną jest chemiczna substytucja, w której część tetraedrów krzemianowych (SiO₄) w strukturze krystalicznej zostaje zastąpiona przez grupy hydroksylowe w formie (OH)₄. Ta zmiana w składzie chemicznym odróżnia go od czystego andradytu i klasyfikuje jako hydrogranat. Okazy rzadko tworzą dobrze wykształcone, izometryczne kryształy, typowe dla granatów, takie jak dwunastościany rombowe. Znacznie częściej występuje w formie skupień zbitych, ziarnistych, mas wypełniających szczeliny lub jako naskorupienia o budowie promienistej lub nerkowatej. ## Właściwości fizyczne Obecność grup hydroksylowych w strukturze sprawia, że hydroandradyt jest zazwyczaj lżejszy i nieco bardziej miękki od typowego andradytu. Jego gęstość jest niższa, a twardość może być zredukowana w stosunku do wartości 6.5-7 w skali Mohsa charakterystycznej dla czystych granatów żelazowych. Połysk minerału jest zmienny, od szklistego i żywicznego w bardziej skrystalizowanych formach, do matowego lub ziemistego w skupieniach zbitych. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Hydroandradyt przyjmuje barwy od zielonej, przez zielonkawobrunatną i brązową, aż po niemal czarną. Kolor zależy od dokładnego składu chemicznego, w tym stosunku żelaza Fe²⁺ do Fe³⁺ oraz stopnia uwodnienia. Sam w sobie jest odmianą andradytu i nie tworzy dalszych, nazwanych pododmian. ## Historia i nazwa Nazwa "hydroandradyt" jest nazwą opisową, pochodzącą od słów "hydro", oznaczającego obecność wody (w formie grup OH), oraz "andradyt", wskazującego na jego pokrewieństwo z tym konkretnym minerałem z grupy granatów. Nie jest to odrębny gatunek mineralny uznany przez IMA, lecz termin stosowany do określania uwodnionych form andradytu. ## Zastosowania Hydroandradyt nie ma zastosowania przemysłowego ani jubilerskiego. Stanowi obiekt zainteresowania głównie dla kolekcjonerów systematycznych oraz naukowców badających procesy hydrotermalne i metamorficzne.

Właściwości

Połysk
Szklisty do żywicznego lub matowego
Rysa
Biała
Gęstość
3.0-3.6
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji hydroandradytu są jego forma występowania (najczęściej skupienia zbite, ziarniste lub naskorupienia), niższa gęstość i twardość w porównaniu do innych granatów oraz typowe środowisko geologiczne. Występuje w barwach od zielonej do brązowej i czarnej, często z matowym lub tylko lekko szklistym połyskiem. ## Odróżnianie od podobnych Od **innych granatów** (np. czystego andradytu, grossularu) odróżnia go niższa twardość i gęstość. Różnica ta może być jednak trudna do stwierdzenia bez odpowiednich pomiarów. Od **wezuwianu**, z którym często współwystępuje, różni się układem krystalograficznym (wezuwian jest tetragonalny, granat regularny) i brakiem łupliwości. Od **epidotu** odróżnia go brak wyraźnej łupliwości oraz izometryczna forma kryształów (jeśli są wykształcone). ## Formy kryształów Jako członek grupy granatów krystalizuje w układzie regularnym. Rzadko tworzy dobrze wykształcone kryształy, przyjmujące najczęściej formę dwunastościanu rombowego lub dwudziestoczterościanu deltoidowego, często o zaokrąglonych ścianach. Dominującą formą występowania są jednak skupienia zbite, ziarniste, promieniste agregaty oraz masywne wypełnienia żył i szczelin skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Hydroandradyt jest minerałem typowym dla środowisk niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych oraz metamorfizmu niskiego stopnia. Powstaje w wyniku metasomatozy kontaktowej w skarnach, a także podczas serpentynizacji skał ultrazasadowych (perydotytów i dunitów). Może również tworzyć się w zmienionych zasadowych skałach wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z minerałami typowymi dla swojego środowiska powstawania, takimi jak kalcyt, minerały z grupy serpentynu (antygoryt, lizardyt), chloryty, wezuwian, diopsyd, magnetyt oraz inne minerały z grupy granatu. ## Lokalizacje Znaczące wystąpienia hydroandradytu odnotowano w wielu miejscach na świecie. Do klasycznych lokalizacji należą m.in. Val Malenco w Lombardii (Włochy), gdzie występuje w serpentynitach; Arendal (Norwegia) w strefach kontaktowych; Ural (Rosja). Znany jest również z licznych wystąpień w Kalifornii i na Alasce (USA), związanych ze skałami serpentynitowymi.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy wykazujące dobrze, jak na ten minerał, wykształcone kryształy o wyraźnym połysku i intensywnej barwie. Dużą wartość mają również bogate naskorupienia o ciekawej strukturze (np. promienistej) oraz estetyczne kompozycje z innymi minerałami asocjacyjnymi, np. z białym kalcytem. Ze względu na to, że jest to odmiana, a nie rzadki gatunek, jego wartość jest umiarkowana i zależy głównie od jakości wizualnej okazu. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z Val Malenco we Włoszech są uznawane za klasyczne i często poszukiwane przez kolekcjonerów. Dobrej jakości materiał pochodzi również z niektórych lokalizacji w Kalifornii (USA), gdzie tworzy żyły i naskorupienia w serpentynitach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hydroandradytu należy czyścić delikatnie, używając miękkiej szczoteczki i letniej wody, ewentualnie z dodatkiem łagodnego mydła. Po umyciu należy go dokładnie spłukać czystą wodą i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego dehydratację i trwałą zmianę właściwości. Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Mimo stosunkowo dużej twardości, może zostać zarysowany przez minerały o twardości powyżej 7 (np. kwarc), dlatego należy unikać kontaktu z nimi. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy hydroandradytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć otarć i zarysowań. Nie wymaga specjalnych warunków wilgotnościowych, ale zaleca się chronić go przed kurzem i bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej