Hureaulite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup><sub>5</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(PO<sub>3</sub>OH)<sub>2</sub>·4H<sub>2</sub>O

Hureaulit to uwodniony fosforan manganu, tworzący charakterystyczne, szkliste kryształy o barwie od różowej i pomarańczowej do czerwonobrązowej.

## Charakterystyka Hureaulit jest uwodnionym fosforanem manganu, cenionym przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone kryształy o żywych barwach. Zazwyczaj tworzy krótkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy, często zebrane w promieniste, wachlarzowate lub niemal sferyczne agregaty. Może również występować w formie skupień ziarnistych lub masywnych. Jego kryształy bywają przezroczyste do przeświecających, z atrakcyjnym, szklistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3,5. Jest dość kruchy, a jego gęstość waha się od 3,16 do 3,29 g/cm³. Połysk jest szklisty, a na powierzchniach przełamu może być nieco żywiczny. Niektóre okazy mogą wykazywać słabą, zielonkawożółtą fluorescencję w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Spektrum barw hureaulitu jest szerokie i obejmuje odcienie od bladoróżowego, przez żółty, pomarańczowy, czerwonawy, aż po brązowy i czerwonobrązowy. Zabarwienie zależy głównie od zawartości manganu i stopnia jego utlenienia. Nie wyróżnia się formalnych odmian tego minerału, a klasyfikacja opiera się głównie na kolorze i formie skupień. ## Historia i nazwa Nazwa hureaulitu pochodzi od miejsca jego pierwszego odkrycia w 1825 roku – kamieniołomu Les Hureaux w miejscowości Saint-Sylvestre w regionie Limousin we Francji. Minerał został opisany przez francuskiego mineraloga François-Sulpice Beudanta. ## Zastosowania Hureaulit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest minerałem o znaczeniu wyłącznie naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na atrakcyjne kryształy i bogactwo form.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Vitreous, Resinous
Rysa
White
Gęstość
3.16-3.29
Łupliwość
Good on {100}, poor on {010}
Przełam
Uneven, Subconchoidal
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi hureaulitu są jego jednoskośne, często pryzmatyczne kryształy, zebrane w promieniste lub wachlarzowate agregaty. Typowy jest również szklisty połysk oraz barwy w odcieniach różu, pomarańczu i czerwieni. Występowanie w pegmatytach granitowych w asocjacji z innymi fosforanami manganu jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi fosforanami o podobnym zabarwieniu, takimi jak strengit, fosfosyderyt czy rodonit. Od strengitu i fosfosyderytu różni się formą kryształów (strengit i fosfosyderyt krystalizują w układzie jednoskośnym, ale często tworzą inne agregaty, np. nerkowate). Od rodonitu (krzemianu) odróżnia go niższa twardość (3,5 wobec 5,5-6,5 dla rodonitu) i typowe środowisko występowania. ## Formy kryształów Kryształy hureaulitu są jednoskośne, zazwyczaj krótkie, pryzmatyczne, często o bogatej liczbie ścian. Powszechnie tworzy promieniste agregaty, rozety, wachlarze, a także skupienia ziarniste i masywne. Kryształy mogą być zbliźniaczone.

Środowisko występowania

## Geneza Hureaulit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż zawierających mangan. Najczęściej tworzy się w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń pierwotnych fosforanów, takich jak tryplit, w pegmatytach granitowych. Może również powstawać w osadach bogatych w mangan i fosfor. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami fosforanowymi, takimi jak strengit, fosfosyderyt, rockbridgeit, stewartyt, a także z kwarcem, muskowitem, albitem i tlenkami manganu (np. goethytem). ## Lokalizacje Klasyczna lokalizacja to Hureaux we Francji. Piękne, dobrze wykształcone kryształy pochodzą z pegmatytów w Brazylii (kopalnie Sapucaia, Cigana, Jocão w stanie Minas Gerais). Znaczące okazy znajdowano również w USA (kopalnia Tip Top w Dakocie Południowej; Newport w New Hampshire), Portugalii (Mangualde), Niemczech (Hagendorf), Namibii (kopalnia Clementine II) oraz w Rwandzie.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy hureaulitu charakteryzują się dużymi, dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami o intensywnej, pomarańczowej lub czerwonopomarańczowej barwie. Atrakcyjność podnoszą estetycznie uformowane, promieniste agregaty osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Ważna jest również czystość kryształów i brak uszkodzeń mechanicznych. ## Ceny rynkowe Ceny hureaulitu są zróżnicowane. Małe, pojedyncze kryształy lub miniaturowe skupienia można nabyć za kilkadziesiąt do kilkuset złotych. Wysokiej klasy okazy z klasycznych lokalizacji, z dużymi, gemowymi kryształami na matrycy, mogą osiągać ceny od kilkuset do kilku tysięcy dolarów, w zależności od jakości i estetyki. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z brazylijskich pegmatytów w Minas Gerais, zwłaszcza z kopalni Sapucaia i Cigana. Cenione są również historyczne okazy z Francji oraz duże kryształy z kopalni Tip Top w USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hureaulitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia parowego. Jako minerał uwodniony, jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji, zmiany koloru i utraty połysku. Należy również chronić go przed długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne. ## Przechowywanie Ze względu na niską twardość i kruchość, hureaulit powinien być przechowywany osobno, w wyściełanym pudełku, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Nie powinien mieć kontaktu z twardszymi minerałami. Najlepiej eksponować go w zamkniętej gablocie, chroniąc przed kurzem i nagłymi zmianami temperatury.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej