Humite

Wzór chemiczny: Mg₇(SiO₄)₃F₂

Humit to rzadki krzemian magnezu z grupy humitu, ceniony przez kolekcjonerów za miodowożółte do pomarańczowobrązowych, dobrze wykształcone kryształy.

## Charakterystyka Humit jest minerałem należącym do grupy humitu, obejmującej krzemiany magnezu z dodatkowymi anionami fluoru lub hydroksylu. Tworzy zazwyczaj niewielkie, zwarte lub ziarniste skupienia, a dobrze wykształcone kryształy są rzadkością i stanowią cenny materiał kolekcjonerski. Najczęściej spotykane okazy mają postać wrosłych w skałę, zaokrąglonych ziaren lub krótkosłupowych kryształów o skomplikowanej budowie ścian. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 6 w skali Mohsa i jest stosunkowo kruchy. Jego połysk jest szklisty do nieco żywicznego, a gęstość waha się od 3,14 do 3,33 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego, choć większość materiału o jakości niejubilerskiej jest jedynie przeświecająca. ## Barwy i odmiany Humit najczęściej przybiera barwy od miodowożółtej, przez pomarańczową, aż po czerwonawobrązową. Rzadziej spotykane są okazy bezbarwne, białawe lub szare. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych czy barwnych, a klasyfikacja opiera się głównie na składzie chemicznym w obrębie grupy humitu (np. klinohumit, norbergit). ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1813 roku przez Jacquesa Louisa de Bournon, honoruje Sir Abrahama Hume'a (1749–1838), angielskiego polityka i wpływowego kolekcjonera minerałów oraz dzieł sztuki. Pierwsze opisane okazy pochodziły z historycznego kompleksu wulkanicznego Somma-Wezuwiusz we Włoszech. ## Zastosowania Humit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się niemal wyłącznie do świata kolekcjonerskiego. Wyjątkowo czyste i dobrze wybarwione kryształy bywają sporadycznie fasetowane dla zaawansowanych kolekcjonerów kamieni szlachetnych, jednak ze względu na rzadkość i trudności w obróbce nie jest to powszechna praktyka.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6
Połysk: Szklisty do żywicznego
Rysa: Biała do żółtawej
Gęstość: 3.14-3.33
Łupliwość: Słaba wg {001}
Przełam: Nierówny do podmuszlowego
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Humit rozpoznaje się głównie po jego charakterystycznej miodowożółtej do pomarańczowobrązowej barwie, szklistym połysku oraz występowaniu w specyficznym środowisku geologicznym - skałach metamorficznych kontaktowych, takich jak skarny i marmury. Twardość (6 w skali Mohsa) i stosunkowo wysoka gęstość są również pomocnymi wskaźnikami. Pod wpływem krótkofalowego światła UV niektóre okazy mogą wykazywać żółtą lub pomarańczową fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Humit jest trudny do odróżnienia od innych minerałów z jego własnej grupy, zwłaszcza od klinohumitu i chondrodytu, bez zaawansowanych badań (np. optycznych lub rentgenowskich). Klinohumit krystalizuje w układzie jednoskośnym (humit w rombowym) i częściej tworzy większe, lepiej wykształcone kryształy. Chondrodyt bywa bardzo podobny, ale często ma nieco jaśniejszy, bardziej żółty odcień. Od oliwinu odróżnia go często obecność w marmurach i skarnach, podczas gdy oliwin jest typowy dla skał magmowych (maficznych i ultramaficznych). ## Formy kryształów Kryształy humitu są rzadkie i zazwyczaj mają niewielkie rozmiary. Przybierają formę krótkich pryzm, często o zmodyfikowanych i zaokrąglonych ścianach, co nadaje im beczułkowaty wygląd. Najczęściej występuje w postaci wrosłych, zaokrąglonych ziaren lub ziarnistych skupień w obrębie skały macierzystej (marmuru).

Środowisko występowania

## Geneza Humit jest minerałem typowym dla procesów metamorfizmu kontaktowego. Powstaje w wyniku oddziaływania bogatych we fluor roztworów hydrotermalnych na skały węglanowe (wapienie i dolomity) w strefach kontaktu z intruzjami magmowymi. Proces ten, zwany metasomatozą, prowadzi do powstania skarnów i marmurów, w których krystalizuje humit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skarnów i zmetamorfizowanych skał węglanowych. Do jego najczęstszych towarzyszy należą: kalcyt, dolomit, spinel, brucyt, flogopit, diopsyd, wezuwian, grossular (granat) oraz inne minerały z grupy humitu (klinohumit, chondrodyt, norbergit). ## Lokalizacje Historyczną i typową lokalizacją dla humitu jest kompleks wulkaniczny Somma-Wezuwiusz w Kampanii we Włoszech, gdzie występuje w wyrzutach wulkanicznych. Inne znane stanowiska to kopalnie w regionie Franklin w New Jersey (USA), złoża w Pargas w Finlandii, na półwyspie Kola w Rosji oraz w regionie Badakhshan w Afganistanie i Pamirze w Tadżykistanie, skąd pochodzą materiały o jakości jubilerskiej.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy humitu to te z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami o intensywnej, pomarańczowej lub czerwonawobrązowej barwie. Duże znaczenie ma kontrast estetyczny z białą matrycą skalną, najczęściej marmurem. Okazy z wieloma kryształami lub w formie atrakcyjnych grup są bardziej pożądane niż pojedyncze ziarna. Czystość (brak inkluzji i pęknięć) oraz silny połysk również znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Chociaż historycznie najważniejszą lokalizacją jest Wezuwiusz, najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z nowszych odkryć. Stanowiska w Afganistanie (Badakhshan) i Tadżykistanie (Pamir) dostarczają najlepszych na świecie, gemmowych kryształów humitu i klinohumitu. Klasyczne, choć zazwyczaj mniejsze okazy, pochodzą również z Franklin w USA oraz z Finlandii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy humitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie silniejszych zabrudzeń można użyć letniej wody destylowanej i delikatnego detergentu, a następnie dokładnie spłukać i natychmiast osuszyć miękką szmatką. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i parowych. ## Czego unikać Humit jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, zwłaszcza kwasu siarkowego. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Nie powinien być poddawany gwałtownym zmianom temperatury, które mogą powodować wewnętrzne pęknięcia. Długotrwała ekspozycja na intensywne światło słoneczne nie jest zalecana, choć nie ma dowodów na jego blaknięcie. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy humitu, zwłaszcza te z kruchymi kryształami, najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią. Okazy na matrycy skalnej są generalnie bardziej stabilne, ale wciąż wymagają ostrożnego obchodzenia się.