Hulsite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup>O<sub>2</sub>(BO<sub>3</sub>)

Rzadki, czarny boran żelaza, tworzący pryzmatyczne kryształy w skarnach kontaktowych.

## Charakterystyka Hulsite to złożony boran żelaza należący do grupy ludwigitu. Występuje w postaci czarnych, nieprzezroczystych kryształów o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym, często tworzących promieniste lub włókniste skupienia. Bywa również spotykany w formie zbitych, masywnych agregatów. Jego połysk jest charakterystyczny, opisywany jako submetaliczny, a na świeżych powierzchniach zbliżony do metalicznego. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością około 4 w skali Mohsa. Jest kruchy i dość gęsty. Cechuje się dobrą łupliwością w jednym kierunku. Jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Barwa hulsite jest jednolicie czarna, czasami z brązowawym odcieniem. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1908 roku przez Adolpha Knopfa i Waldemara T. Schallera, upamiętnia Alfreda Hulse'a, amerykańskiego inżyniera górnictwa, który jako pierwszy znalazł jego okazy na Półwyspie Seward na Alasce. ## Zastosowania Hulsite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do świata nauki i kolekcjonerstwa minerałów, gdzie jest ceniony za swoją rzadkość i interesujące formy krystaliczne.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Submetallic to metallic
Rysa
Black
Gęstość
4.2-4.4
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to czarna barwa, submetaliczny połysk, czarna rysa oraz pokrój kryształów - wydłużone pryzmaty lub igiełkowe, promieniste agregaty. Istotną wskazówką jest również środowisko występowania, czyli skarny kontaktowe. ## Odróżnianie od podobnych Jest niezwykle trudny do odróżnienia od innych czarnych boranów z jego grupy - ludwigitu i vonsenitu - na podstawie cech wizualnych. Hulsite, ludwigit i vonsenit tworzą ciągły szereg izomorficzny, a ich ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna. Można go pomylić z czarnym turmalinem (szerlem), jednak turmalin jest znacznie twardszy (7-7.5 w skali Mohsa). ## Formy kryształów Najczęściej tworzy wydłużone, pręcikowe lub igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste lub splątane agregaty przypominające filc. Kryształy na ogół wykazują podłużne prążkowanie na ścianach.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał typowy dla stref kontaktowego metamorfizmu (skarnów). Powstaje w wysokich temperaturach w wyniku metasomatozy na kontakcie intruzji granitowych ze skałami węglanowymi, takimi jak wapienie i dolomity. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi boranami z grupy ludwigitu (ludwigitem, vonsenitem), a także z magnetytem, kalcytem, diopsydem, granatami i innymi minerałami skał skarnowych. ## Lokalizacje Lokalizacja typowa i źródło najlepszych okazów to Brooks Mountain na Półwyspie Seward, Alaska, USA. Znaczące złoża znajdują się również w Rosji, m.in. w rejonie tytowskiego złoża boru w Jakucji (Syberia). Notowany był także w Japonii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy kolekcjonerskie charakteryzują się dobrze wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami, najlepiej w formie promienistych agregatów ("słoneczek") na kontrastującym podłożu, np. na białym kalcycie. Wielkość i połysk kryształów są kluczowymi czynnikami wpływającymi na wartość okazu. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą okazy z lokalizacji typowej na Alasce. Wysokiej jakości materiał, często w postaci dużych, promienistych agregatów, pochodzi również z rosyjskich złóż na Syberii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, po czym okaz należy natychmiast dokładnie osuszyć. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi silnymi środkami chemicznymi, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Mimo że jest stabilny, należy unikać gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Przechowywać w suchym miejscu, z dala od bardziej agresywnych chemicznie minerałów. W gablocie kolekcjonerskiej należy go chronić przed kontaktem z twardszymi minerałami (np. kwarcem), które mogłyby go zarysować.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej