Hübnerite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup>W<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>

Hübneryt to wolframian manganu, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone, często czerwonawe kryształy i wysoki połysk.

## Charakterystyka Hübneryt jest minerałem z grupy wolframianów, stanowiącym bogate w mangan końcowe ogniwo szeregu izomorficznego z ferberytem (wolframianem żelaza). Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, pryzmatycznym lub klinowym, często zakończone ostrymi, dłutowatymi wierzchołkami. Nierzadko występują zbliźniaczenia, tworzące charakterystyczne formy w kształcie litery "V" lub gwiazdy. Powierzchnie kryształów bywają prążkowane wzdłuż osi pionowej. Minerał ten jest zazwyczaj nieprzezroczysty do przeświecającego, a jego połysk waha się od metalicznego do żywicznego. ## Właściwości fizyczne Hübneryt charakteryzuje się stosunkowo dużą gęstością, wynoszącą od 7,12 do 7,3 g/cm³, co jest wyczuwalne nawet w niewielkich okazach. Jego twardość w skali Mohsa to 4 do 4,5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim i podatnym na zarysowania. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co powoduje, że łatwo pęka wzdłuż gładkich, płaskich powierzchni. ## Barwy i odmiany Barwa hübnerytu jest jedną z jego cech charakterystycznych i waha się od żółtawobrązowej, przez czerwonobrązową, aż do niemal czarnej. Cieńsze odłamki lub krawędzie kryształów przeświecają na intensywnie czerwony lub czerwonobrązowy kolor. Nie wyróżnia się odrębnych odmian handlowych czy gemmologicznych, a jego nazwa jest ściśle powiązana z jego składem chemicznym w obrębie grupy wolframitu. ## Historia i nazwa Nazwa minerału została nadana w 1865 roku przez Eugene

Właściwości

Twardość Mohsa
4-4.5
Połysk
Submetallic, Resinous
Rysa
Reddish brown, Yellowish brown
Gęstość
7.12-7.3
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Hübneryt można rozpoznać po jego charakterystycznej czerwonobrązowej do czarnej barwie, wysokiej gęstości, metalicznym lub żywicznym połysku oraz specyficznych formach kryształów – często spłaszczonych, tabliczkowych z prążkowanymi ścianami. Czerwonawy odcień na cienkich krawędziach i czerwonobrązowa rysa są kluczowymi cechami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Od ferberytu (FeWO₄), drugiego skrajnego ogniwa szeregu wolframitu, odróżnia go jaśniejsza, często czerwonawa barwa i jaśniejsza rysa (ferberyt jest czarny i ma czarnobrązową rysę). Od kasyterytu różni się niższą twardością i doskonałą łupliwością. Od sfalerytu odróżnia go większa gęstość i inne formy kryształów. ## Formy kryształów Kryształy hübnerytu są zazwyczaj spłaszczone, tabliczkowe lub krótkopryzmatyczne, często zakończone ostrymi, dłutowatymi ścianami. Powszechnie występują zbliźniaczenia, zarówno kontaktowe, jak i penetracyjne, tworzące charakterystyczne kształty przypominające literę "V" lub gwiazdę. Tworzy także skupienia promieniste i ziarniste.

Środowisko występowania

## Geneza Hübneryt jest minerałem wysokotemperaturowych żył hydrotermalnych, często związanych z intruzjami granitowymi. Występuje również w grejzenach, skarnach oraz jako minerał akcesoryczny w niektórych granitach i pegmatytach. Ze względu na swoją odporność na wietrzenie, może być spotykany w złożach aluwialnych (piaskach i żwirach rzecznych). ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z kwarcem, fluorytem, kasyterytem, scheelitem, topazem, arsenopirytem, molibdenitem, pirytem oraz innymi minerałami z grupy wolframitu. ## Lokalizacje Znaczące złoża i okazy kolekcjonerskie pochodzą z kopalni Pasto Bueno i Huayllapon w Peru, które dostarczyły jednych z najlepszych na świecie kryształów. Inne ważne lokalizacje to m.in. Kolorado (szczególnie hrabstwa San Juan i Boulder) i Nevada w USA; prowincja Jiangxi w Chinach; Oruro i Potosi w Boliwii; a także niektóre stanowiska w Portugalii, Francji i Australii.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy hübnerytu to te z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, czerwonobrązowej barwie i silnym połysku. Szczególnie poszukiwane są przezroczyste lub przeświecające kryształy, które pod światło ukazują głęboki, czerwony kolor. Atrakcyjność okazu podnosi jego umiejscowienie na kontrastującej matrycy, na przykład z białego kwarcu, oraz obecność estetycznych zbliźniaczeń. ## Popularne stanowiska Peruwiańskie kopalnie, takie jak Pasto Bueno, są źródłem okazów uznawanych za światowy standard jakości – dużych, ostrych kryształów na kwarcowej matrycy. Klasyczne, choć często mniejsze okazy, pochodzą z historycznych kopalń w Kolorado, USA. W ostatnich latach na rynku pojawiło się wiele wysokiej jakości okazów z Chin.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hübnerytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej. Ze względu na doskonałą łupliwość, należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pękanie kryształów. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi. Ze względu na stosunkowo niską twardość, trzeba chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały (np. kwarc). ## Przechowywanie Okazy hübnerytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć kontaktu z innymi minerałami. Należy chronić je przed upadkiem, ponieważ są kruche i łatwo pękają wzdłuż płaszczyzn łupliwości.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej