Hrabákite

Wzór chemiczny: Ni₉PbSbS₈

Hrabákit to bardzo rzadki siarczek niklu, ołowiu i antymonu, tworzący mikroskopijne ziarna o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Hrabákit jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy hauchecornitu, będącym złożonym siarczkiem o składzie chemicznym Ni₉PbSbS₈. Występuje w postaci bardzo drobnych, anhedralnych (nie wykazujących własnych form krystalograficznych) ziaren, osiągających rozmiary do 0.2 mm. Zazwyczaj jest zrośnięty z innymi minerałami kruszcowymi. Jego barwa jest szara z brązowawym odcieniem, a połysk metaliczny. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5-6 w skali Mohsa. Jest nieprzezroczysty i posiada metaliczny połysk. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 6.37 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Milana Hrabáka (1936-1985), czeskiego mineraloga amatora z Příbramu, który jako pierwszy znalazł ten minerał. Hrabákit został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2021 roku (IMA2021-031).

Właściwości

Twardość Mohsa: 5-6
Połysk: Metaliczny
Gęstość: 6.37
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hrabákitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Wymaga analizy chemicznej (np. za pomocą mikrosondy elektronowej - EDS/WDS) w celu potwierdzenia obecności niklu, ołowiu, antymonu i siarki w odpowiednich proporcjach. Optycznie, w świetle odbitym, jest trudny do odróżnienia od innych współwystępujących siarczków. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy hauchecornitu (np. hauchecornitem, tučekitem) oraz innymi szarymi siarczkami, takimi jak ullmannit czy gersdorffit. Pewne rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego i danych krystalograficznych (dyfrakcja rentgenowska). ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie mikroskopijne, nieregularne ziarna wrosłe w inne minerały. Nie zaobserwowano jego wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Hrabákit powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych. W lokalizacji typowej został znaleziony w żyłach kalcytowych przecinających skały osadowe proterozoiku. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami kruszcowymi. W miejscu odkrycia znaleziono go w towarzystwie ullmannitu, gersdorffitu, tučekitu, hauchecornitu, kalcytu, kasyterytu, chalkopirytu, pirytu, sfalerytu, galeny i kwarcu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania hrabákitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: Kopalnia Uranu nr 9 (Szyb nr 9) w miejscowości Háje, w rejonie Příbram w Czechach.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, o wartości czysto naukowej, nie podlega on standardowym kryteriom oceny jakości stosowanym dla okazów makroskopowych. Wartość kolekcjonerska polega na posiadaniu potwierdzonego analitycznie fragmentu skały (tzw. "micromount") z lokalizacji typowej, zawierającego ten minerał. Każdy okaz z potwierdzonym hrabákitem jest niezwykle cenny z naukowego punktu widzenia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny charakter okazów, mechaniczne czyszczenie nie jest zalecane ani możliwe. Okazy powinny być analizowane w stanie, w jakim zostały znalezione. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą reagować z siarczkami. Należy również unikać ultradźwięków i gwałtownych zmian temperatury. Jako minerał kruszcowy, może być podatny na utlenianie w wilgotnym środowisku. ## Przechowywanie Okazy z hrabákitem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w suchym otoczeniu, najlepiej w szczelnych pojemnikach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi.