Homilite

Wzór chemiczny: Ca₂Fe₂+B₂(SiO₄)₂O₂

Homilit to rzadki borokrzemian wapnia i żelaza, tworzący brązowe lub czarne, żywiczne w połysku kryształy, ceniony przez kolekcjonerów minerałów rzadkich.

## Charakterystyka Homilit jest złożonym borokrzemianem należącym do grupy datolitu. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa oznaczającego "występować razem", co jest nawiązaniem do jego częstego współwystępowania z melifanitem i innymi rzadkimi minerałami. Tworzy zazwyczaj krótkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy, często o niemal kwadratowym przekroju. Okazy rzadko bywają przezroczyste, najczęściej są przeświecające lub niemal nieprzezroczyste. Powierzchnie kryształów mogą być gładkie i błyszczące, ale często bywają też skorodowane lub pokryte nalotami. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5.5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Jego połysk jest wyraźnie żywiczny, a na powierzchniach przełamu może być tłusty. Gęstość homilitu wynosi około 3.26-3.37 g/cm³, jest więc odczuwalnie cięższy od większości pospolitych krzemianów, takich jak kwarc. ## Barwy i odmiany Homilit występuje w ograniczonej gamie kolorystycznej. Najczęściej spotykane są okazy o barwie od brązowej do czarnej. Czasami pojawiają się odcienie brązowoczerwone lub brązowożółte. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1876 roku przez szwedzkiego chemika i mineraloga Christiana Wilhelma Bloma. Nazwa, nadana przez S. R. Paijkulla, pochodzi od greckiego "ὁμιλεῖν" (homilein) - "występować razem", co odnosi się do jego znalezienia w asocjacji z melifanitem i erdmannitem na wyspie Stokkøya w Norwegii, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Homilit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest minerałem o znaczeniu wyłącznie naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swoją rzadkość i klasyczne stanowiska występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5.5
Połysk: Vitreous to resinous
Rysa: Grayish-white
Gęstość: 3.26-3.37
Łupliwość: Indistinct on {110}
Przełam: Uneven to sub-conchoidal
Przezroczystość: Translucent to opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Homilit rozpoznaje się na podstawie jego charakterystycznego, silnie żywicznego połysku, brązowej do czarnej barwy, stosunkowo dużej gęstości oraz formy kryształów. Kryształy są zazwyczaj krótkie, pryzmatyczne, często o niemal kwadratowym zarysie. Występowanie w specyficznym środowisku geologicznym, jakim są sjenity nefelinowe i pegmatyty, jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Homilit bywa mylony z innymi ciemnymi minerałami pegmatytowymi. Od czarnego turmalinu (szerlu) odróżnia go niższa twardość i inny pokrój kryształów (turmalin ma przekrój trygonalny). Od granatów (np. andradytu) różni się nieregularnym przełamem (granaty mają muszlowy) i jednoskośnym układem krystalograficznym. Pomocne w identyfikacji jest też badanie minerałów towarzyszących. ## Formy kryształów Kryształy homilitu krystalizują w układzie jednoskośnym, ale często wykazują pseudo-tetragonalną symetrię. Zazwyczaj tworzą krótkie, grube pryzmaty lub kryształy tabliczkowe. Mogą występować jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy wrosłe w skałę macierzystą lub w formie nieregularnych skupień ziarnistych.

Środowisko występowania

## Geneza Homilit jest minerałem magmowym, krystalizującym w późnych stadiach z magm alkalicznych, ubogich w krzemionkę. Powstaje głównie w pegmatytach sjenitowych i sjenitach nefelinowych, gdzie koncentrują się pierwiastki rzadkie, takie jak bor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla pegmatytów alkalicznych. Do jego najczęstszych asocjacji należą: melifanit, egiryn, albit, mikroklin, nefelin, cyrkon, tytanit, magnetyt i pirochlor. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska homilitu znajdują się w Norwegii, w rejonie Langesundsfjorden (np. na wyspach Stokkøya i Låven), skąd pochodzą najlepiej wykształcone kryształy. Znany jest również z rzadkich wystąpień w Mont Saint-Hilaire w Quebecu (Kanada) oraz z kilku lokalizacji w Rosji na Półwyspie Kolskim (masyw Chibiny i Łowoziero).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi, pojedynczymi kryształami o silnym, żywicznym połysku. Wysoko oceniane są również kryształy kontrastowo osadzone na jasnej matrycy skalnej, np. na białym alicie lub mikroklinie. Rozmiar ma znaczenie - kryształy przekraczające 1-2 cm są już uważane za duże i rzadkie. Przezroczystość, choć rzadka, znacznie podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy homilitu pochodzą z klasycznych lokalizacji w Norwegii, w rejonie Langesundsfjorden. Materiał z tych stanowisk jest uważany za wzorcowy dla tego gatunku. Okazy z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie są również cenione, choć często mają nieco inny wygląd.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy homilitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, zaleca się użycie wody destylowanej i miękkiej szczoteczki, a następnie dokładne osuszenie okazu. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Homilit jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Minerał jest stabilny, ale należy unikać ekstremalnych szoków termicznych. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest zalecana, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie. ## Przechowywanie Okazy homilitu, zwłaszcza te z dobrze wykształconymi kryształami, powinny być przechowywane w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań i obtłuczeń od twardszych minerałów. Najlepiej eksponować je w zamkniętych gablotach, chroniąc przed kurzem i nagłymi zmianami temperatury.