Holubite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup><sub>3</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>6</sub>(Sb<sup>3+</sup><sub>8</sub>Bi<sup>3+</sup><sub>3</sub>)S<sup>2-</sup><sub>24</sub>

Holubit jest rzadkim siarkosolnym minerałem ołowiu, srebra, antymonu i bizmutu, tworzącym drobne, metalicznie lśniące kryształy.

## Charakterystyka Holubit jest złożonym siarkosolnym minerałem należącym do grupy lillianitu. Tworzy bardzo małe, igiełkowe lub listewkowe kryształy, rzadko przekraczające 1 mm długości, które występują w postaci wrostków w galenie lub jako skupienia w druzach kwarcowych. Ma stalowoszary do czarnego kolor i metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na niewielki rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych nie została precyzyjnie określona. Twardość jest szacowana na około 3-4 w skali Mohsa. Gęstość, obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej, wynosi 6,43 g/cm³. Minerał jest nieprzezroczysty i wykazuje metaliczny połysk. ## Barwy i odmiany Holubit występuje w jednolitym, stalowoszarym do czarnego kolorze. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2017 roku (IMA2017-050). Jego nazwa honoruje czeskiego mineraloga i kolekcjonera, Milana Holuba (ur. 1971), który jest specjalistą w dziedzinie mineralogii kruszcowej i jako pierwszy znalazł ten minerał. Został opisany przez zespół czeskich naukowców pod kierownictwem Jiříego Sejkory. ## Zastosowania Holubit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako bardzo rzadki minerał.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
6.43
Łupliwość
Niedoskonała wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja holubitu jest niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wizualnie jest nieodróżnialny od wielu innych drobnych siarkosoli, takich jak lillianit, gustawit czy terrywallaceit. Występuje jako drobne, igiełkowe wrostki w galenie lub w druzach kwarcowych. ## Odróżnianie od podobnych Praktycznie wszystkie podobne siarkosole (np. z grupy lillianitu) wymagają analizy chemicznej do pewnego rozróżnienia. Holubit wyróżnia się specyficznym stosunkiem Ag, Pb, Sb i Bi w strukturze. ## Formy kryształów Holubit tworzy pryzmatyczne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, wydłużone wzdłuż osi b. Kryształy są bardzo małe, zwykle o długości do 1 mm i grubości kilkudziesięciu mikrometrów. Często występują jako nieregularne skupienia lub wrostki.

Środowisko występowania

## Geneza Holubit powstaje w warunkach hydrotermalnych, w żyłach kruszcowych zawierających polimetaliczną mineralizację. W lokalizacji typowej (Kutná Hora) występuje w żyłach kwarcowo-węglanowych przecinających gnejsy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z galeną (często jako wrostki), kwarcem, sfalerytem, pirytem, chalkopirytem, arsenopirytem, tetraedrytem, lillianitem, gustawitem, terrywallaceitem, piroksenami (diopsyd-hedenbergit) oraz węglanami (syderyt, ankeryt). ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i opisaną lokalizacją na świecie, z której pochodzi holubit (lokalizacja typowa), jest historyczny rejon górniczy Kutná Hora w Czechach, a konkretnie hałda szybu Roveň.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", wartość kolekcjonerska holubitu zależy przede wszystkim od potwierdzenia jego tożsamości za pomocą analizy. Najcenniejsze są okazy, na których widoczne są dobrze wykształcone, choćby mikroskopijne, kryształy w druzie kwarcowej, a nie tylko jako wrostki w galenie. Bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi siarkosolami również podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa - Kutná Hora w Czechach. Materiał pochodzi z historycznych hałd, a jego pozyskanie jest bardzo ograniczone.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z holubitem generalnie nie powinno się czyścić mechanicznie ani chemicznie ze względu na ich delikatność i rzadkość. Drobne kryształy są niezwykle kruche. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości lub bardzo miękkiego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami, które mogą uszkodzić zarówno holubit, jak i minerały towarzyszące (np. galenę). Nie należy poddawać go czyszczeniu ultradźwiękowemu. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i wilgocią. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami temperatury. Ze względu na mały rozmiar kryształów, łatwo je zgubić lub uszkodzić.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej