Hohmannite

Wzór chemiczny: Fe³⁺₂O(S⁶⁺O₄)₂·₈H₂O

Hohmannit to rzadki, wtórny siarczan żelaza, tworzący charakterystyczne, pomarańczowoczerwone, włókniste agregaty i naloty w strefach utleniania złóż kruszcowych.

## Charakterystyka Hohmannit jest uwodnionym siarczanem żelaza, występującym w postaci drobnych, igiełkowych lub włoskowych kryształów, które najczęściej tworzą skupienia włókniste, promieniste agregaty, a także naloty i skorupy. Ze względu na swoją delikatną budowę, okazy są zazwyczaj niewielkie i kruche. Minerał ten jest produktem wietrzenia (utleniania) innych minerałów zawierających żelazo i siarkę, zwłaszcza pirytu. ## Właściwości fizyczne Kryształy hohmannitu są bardzo miękkie, o twardości 3 w skali Mohsa. Charakteryzują się szklistym lub jedwabistym połyskiem, szczególnie widocznym na powierzchniach włóknistych agregatów. Są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 2,2 g/cm³, co jest wartością stosunkowo niską. ## Barwy i odmiany Hohmannit jest ceniony za swoją intensywną, bursztynowo-pomarańczową do pomarańczowoczerwonej barwę. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian, a kolorystyka jest stosunkowo jednolita, zależna od domieszek i warunków krystalizacji. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1887 roku przez Augusta Frenzla. Nazwa pochodzi od nazwiska chilijskiego inżyniera górnictwa, Thomasa Hohmanna, który odkrył pierwsze okazy w kopalni w Sierra Gorda w Chile. ## Zastosowania Hohmannit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców badających procesy wietrzenia złóż siarczkowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Brown to burnt orange, light amaranth-red.
Połysk: Vitreous
Rysa: Orange-yellow
Gęstość: 2.255
Łupliwość: On {010}, perfect; on {110} and <mi>{1_10},</mi> less perfect.
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi hohmannitu są jego intensywna pomarańczowoczerwona barwa, włóknista lub igiełkowa forma kryształów oraz występowanie w postaci nalotów i skorup na minerałach siarczkowych. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego rozpuszczalność w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Hohmannit bywa mylony z innymi wtórnymi siarczanami żelaza, takimi jak amarantyt, botryogen czy fibroferryt. Amarantyt ma ciemniejszą, czerwoną barwę i jest stabilniejszy. Botryogen tworzy bardziej szkliste, często promieniste agregaty o barwie od pomarańczowej do czerwonej. Fibroferryt ma zwykle jaśniejszy, żółtawy lub zielonkawy odcień i jedwabisty połysk. Rozróżnienie często wymaga analizy chemicznej lub krystalograficznej, ale test rozpuszczalności w wodzie jest dobrą wskazówką. ## Formy kryształów Hohmannit krystalizuje w układzie trójskośnym, tworząc wydłużone, igiełkowe lub włosowate kryształy. Najczęściej spotykany jest w formie splątanych, włóknistych mas, promienistych agregatów oraz cienkich skorup i nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Hohmannit jest minerałem wtórnym, powstającym w suchym i gorącym klimacie w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) złóż kruszców, głównie siarczków żelaza, takich jak piryt. Tworzy się w wyniku ewaporacji kwaśnych wód kopalnianych bogatych w siarczan żelaza. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami i siarczanotlenkami żelaza, takimi jak amarantyt, botryogen, fibroferryt, metawoltyn, kopiapit, a także z gipsem i melanterytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska hohmannitu znajdują się na pustyni Atakama w Chile, szczególnie w rejonie Sierra Gorda (miejsce typowe), Chuquicamata i Quetena. Znany jest również z kopalni Rammelsberg w górach Harzu w Niemczech, z wyspy Wulkan (Włochy) oraz z kilku lokalizacji w Stanach Zjednoczonych (Arizona, Kalifornia, Utah).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy hohmannitu to te, które tworzą bogate, gęste skupienia intensywnie zabarwionych, pomarańczowoczerwonych kryształów na kontrastującym podłożu skalnym. Ważna jest wielkość i estetyka agregatów oraz brak uszkodzeń delikatnych włókien. Ze względu na niestabilność minerału, okazy dobrze zachowane są rzadkością. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się lokalizacje chilijskie, zwłaszcza z regionu Antofagasta (Sierra Gorda, Chuquicamata). Okazy z tych miejsc stanowią wzorzec dla gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hohmannitu są ekstremalnie wrażliwe na wodę, w której się rozpuszczają. Czyszczenie jest niewskazane. W razie absolutnej konieczności można użyć sprężonego powietrza (z dużej odległości i pod małym ciśnieniem) do usunięcia luźnych pyłków. ## Czego unikać Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, która prowadzi do rozpadu minerału. Należy również unikać bezpośredniego światła słonecznego i wysokiej temperatury. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Przechowywanie wymaga hermetycznych pojemników lub gablot z umieszczonym wewnątrz środkiem pochłaniającym wilgoć (np. żelem krzemionkowym). Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i światła.