Hizenite-(Y)

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Y<sub>6</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>11</sub>·14H<sub>2</sub>O

Hizenit-(Y) to ekstremalnie rzadki, uwodniony węglan wapnia i itru, tworzący kuliste agregaty drobnych, listewkowych kryształów.

## Charakterystyka Hizenit-(Y) jest minerałem należącym do grupy węglanów. Występuje w postaci sferycznych lub półkulistych agregatów, osiągających do 2 mm średnicy. Agregaty te zbudowane są z bardzo drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów o długości nieprzekraczającej 100 mikrometrów. Poszczególne kryształy są bezbarwne i przezroczyste, jednak w skupieniach minerał przybiera barwę białą i jest przeświecający do nieprzezroczystego. ## Właściwości fizyczne Minerał jest bardzo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 2. Połysk poszczególnych kryształów jest szklisty, natomiast agregaty wykazują połysk perłowy lub matowy. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów i agregatów, dokładne określenie gęstości jest trudne; obliczona gęstość wynosi 2.76 g/cm³. ## Barwy i odmiany Jedyną znaną barwą hizenitu-(Y) jest biała. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od dawnej japońskiej prowincji Hizen, na terenie której znajduje się miejsce jego odkrycia (lokalizacja typowa). Człon "-(Y)" nawiązuje do dominującego pierwiastka ziem rzadkich w jego składzie - itru. Minerał został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2004 roku, a jego opis opublikowano w 2006 roku. Został odkryty przez japońskich mineralogów, m.in. Koichi Nagashimę. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, hizenit-(Y) nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Perłowy
Rysa
Biała
Gęstość
2.76
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hizenitu-(Y) jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i analiza chemiczna (EDS/WDS). Wizualnie charakteryzuje się występowaniem w formie białych, kulistych agregatów na skale bazaltowej. Reaguje gwałtownie z kwasem solnym. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi węglanami tworzącymi białe, sferyczne skupienia, takimi jak aragonit czy kalcyt, a także z niektórymi zeolitami (np. thomsonitem). Odróżnienie wymaga specjalistycznych badań. Hizenit-(Y) jest znacznie bardziej miękki od większości zeolitów i kalcytu. ## Formy kryształów Tworzy bardzo drobne, listewkowe kryształy, wydłużone zgodnie z osią [100] i spłaszczone równolegle do płaszczyzny {001}. Kryształy te łączą się w promieniste, kuliste lub półkuliste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Minerał ten powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur. W lokalizacji typowej wypełnia pęcherze pogazowe i szczeliny w alkalicznym bazalcie z okresu miocenu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kalcytem, saponitem (minerałem z grupy smektytu) oraz takanawaitem-(Y). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania hizenitu-(Y) na świecie jest kamieniołom bazaltu Mitsukoshi, położony na półwyspie Higashi-Matsuura w mieście Karatsu, w prefekturze Saga (wyspa Kiusiu), w Japonii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów hizenitu-(Y) ocenia się na podstawie wielkości i wykształcenia sferycznych agregatów oraz ich obfitości na skale macierzystej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi kulkami, kontrastującymi z ciemnym tłem skały bazaltowej. Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, kluczowa jest estetyka całego fragmentu skały. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa - kamieniołom Mitsukoshi w Japonii. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hizenitu-(Y) są ekstremalnie delikatne i zazwyczaj występują jako mikroskopijne naloty na skale macierzystej. Nie należy ich czyścić mechanicznie ani chemicznie. W razie potrzeby można bardzo ostrożnie usunąć kurz za pomocą gruszki fotograficznej (bezkontaktowo). ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na kwasy, które powodują jego gwałtowne rozpuszczanie z wydzieleniem dwutlenku węgla. Należy unikać kontaktu z wodą, wszelkimi chemikaliami, a także ultradźwiękami. Jako minerał uwodniony, może być wrażliwy na podwyższoną temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", chroniących je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i wibracje.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej