Hillite
Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Zn<sup>2+</sup>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O
Hillit to rzadki, uwodniony fosforan cynku i wapnia, tworzący niewielkie, bezbarwne lub bladoróżowe kryształy.
Opis
## Charakterystyka Hillit jest minerałem z grupy roselitu, stanowiąc jego cynkowy analog. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, zazwyczaj o wielkości poniżej jednego milimetra. Najczęściej występuje w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów lub niewielkich, promienistych agregatów narastających na skalnej macierzy w obrębie niewielkich pustek i szczelin. ## Właściwości fizyczne Kryształy hillitu są przezroczyste i charakteryzują się szklistym połyskiem. Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3.5. Jest dość kruchy i wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Jego gęstość obliczona wynosi około 3.55 g/cm³. ## Barwy i odmiany Hillit jest najczęściej bezbarwny, może jednak przyjmować delikatne, bladoróżowe zabarwienie. Nie wyróżniono żadnych jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został uznany przez IMA w 2009 roku. Jego nazwa honoruje Rodericka "Roda" J. Hilla (ur. 1949), australijskiego krystalografa i mineraloga z CSIRO, za jego wkład w mineralogię. Został opisany na podstawie materiału pochodzącego z kopalni Block 14 w Broken Hill, w Australii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, hillit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowców oraz wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja hillitu w warunkach kolekcjonerskich jest trudna. Opiera się na obserwacji niewielkich, tabliczkowych kryształów o szklistym połysku, bladoróżowej barwie lub jej braku oraz miejscu występowania. Kluczowa jest asocjacja z innymi rzadkimi, wtórnymi fosforanami z Broken Hill lub Tsumeb. ## Odróżnianie od podobnych Hillit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy roselitu, takich jak roselit (Co) czy brandtyt (Mn). Roselit jest zazwyczaj intensywniej zabarwiony na różowo lub czerwono, ale barwa nie jest cechą diagnostyczną. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS). ## Formy kryształów Tworzy spłaszczone, tabliczkowe kryształy o pokroju pryzmatycznym. Zazwyczaj występują jako pojedyncze, narosłe kryształy lub niewielkie, rozbieżne grupy w druzach i szczelinach skalnych.
Środowisko geologiczne
## Geneza Hillit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż kruszców cynku i ołowiu. Krystalizuje w niskich temperaturach w pustkach i szczelinach silnie zmineralizowanych skał, w wyniku przeobrażenia wcześniejszych minerałów. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami. W lokalizacji typowej (Broken Hill) są to scholzyt, fosfogartrellit, switzeryt, parascholzyt oraz cynkonośny brandtyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest odkrywka Block 14 w Broken Hill, Nowa Południowa Walia, Australia. Minerał ten został również zidentyfikowany w słynnej kopalni Tsumeb w Namibii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy posiadają ostro zakończone, przezroczyste kryształy o wyraźnym, bladoróżowym zabarwieniu, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Duże znaczenie ma również asocjacja z innymi rzadkimi i dobrze wykształconymi minerałami. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, kluczowa jest ich jakość i bogactwo na powierzchni okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy z lokalizacji typowej - Broken Hill w Australii, które uchodzą za wzorcowe dla tego gatunku. Materiał z kopalni Tsumeb jest również wysoko ceniony ze względu na historyczne znaczenie tej lokalizacji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy hillitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, używając wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić kruche kryształy. ## Czego unikać Minerał jest miękki, kruchy i ma doskonałą łupliwość, co czyni go bardzo podatnym na uszkodzenia mechaniczne. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Jako minerał uwodniony, jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia struktury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed wstrząsami, tarciem i kurzem. Należy zapewnić stabilne warunki wilgotności i temperatury.