Hilarionite

Wzór chemiczny: Fe³⁺₂(S⁶⁺O₄)(As⁵⁺O₄)(OH)·₆H₂O

Hilarionit to rzadki, wtórny siarczan-arsenian żelaza, tworzący skupienia drobnych, żółtozielonych kryształów.

## Charakterystyka Hilarionit jest uwodnionym siarczanem-arsenianem żelaza, występującym w postaci drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów. Tworzy on najczęściej promieniste agregaty, rozetki lub sferulityczne skupienia o średnicy dochodzącej do 1 mm. Poszczególne kryształy są bardzo małe, zwykle nie przekraczają 0.2 mm długości. ## Właściwości fizyczne Kryształy hilarionitu wykazują twardość około 3 w skali Mohsa. Są kruche i mają nierówny przełam. Połysk jest szklisty do jedwabistego, szczególnie widoczny w agregatach. Gęstość obliczona wynosi 2.99 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się żywą, żółtozieloną barwą. Rysa jest jasnożółta. Jest przeświecający. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od starożytnej kopalni Hilarion, będącej częścią kompleksu kopalń Lavrion w Grecji, gdzie został on po raz pierwszy znaleziony. Hilarionit został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2011 roku (numer IMA 2011-027). Opisany został przez zespół mineralogów, w tym Nikitę V. Chukanova. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, hilarionit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z konkretnych lokalizacji (tzw. "systematyków" i kolekcjonerów "locality").

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Barwa: Light green (with typically olive or greyish tint) to light yellowish-green, grey-green
Połysk: Vitreous to silky
Rysa: Light yellow
Gęstość: 2.40
Łupliwość: None
Przełam: Irregular/Uneven,Splintery
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hilarionitu opiera się na jego charakterystycznej żółtozielonej barwie, formie występowania w postaci promienistych lub sferulitycznych agregatów oraz na środowisku geologicznym. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi arsenianami i siarczanami żelaza, takimi jak kaatialait, bukovskýit czy jarosyt. Odróżnienie "w ręku" jest praktycznie niemożliwe. Hilarionit wyróżnia się od nich unikalnym wzorem dyfrakcji rentgenowskiej i specyficznym widmem ramanowskim. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo drobne, igiełkowe lub listewkowe, o długości do 0.2 mm. Zazwyczaj tworzą promieniste agregaty, rozety i kuliste skupienia (sferulity) o średnicy do 1 mm, narastające na skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Hilarionit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. żelaznych czapach lub gossanach) złóż polimetalicznych bogatych w arsen i siarczki. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych rud (głównie arsenopirytu i pirytu) w warunkach niskiego pH (kwaśnych). ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania. W lokalizacji typowej (Lavrion, Grecja) znaleziono go w towarzystwie goethytu, jarosytu, bukovskýitu, gipsy, a także rzadkich arsenianów, jak kaatialait i annabergit. ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia hilarionitu są bardzo nieliczne. Najważniejszym i typowym miejscem jego występowania są starożytne hałdy i kopalnie w dystrykcie Lavrion, Attyka, Grecja. Poza Grecją, odnotowano jego obecność w kopalni Maria Josefa w Rodalquilar (Almería, Hiszpania), również w strefie utleniania złoża złota.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejszym kryterium jest bogactwo i estetyka agregatów. Najbardziej cenione są okazy, na których widoczne są dobrze uformowane, kuliste lub promieniste skupienia hilarionitu, wyraźnie odcinające się barwą od skały macierzystej (matrycy). Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej znane i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej - dystryktu Lavrion w Grecji. Okazy z Hiszpanii są znacznie rzadziej spotykane na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na rozpuszczalność w kwasach i potencjalną wrażliwość na wodę, należy unikać wszelkiego czyszczenia na mokro. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu "micromount box"), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Najlepiej trzymać je w suchym miejscu o stałej temperaturze.