Hibonite
Wzór chemiczny: CaAl₁₂O₁₉
Hibonit to bardzo rzadki minerał tlenkowy, ceniony za niezwykłą twardość, czarną barwę i występowanie w meteorytach oraz skałach metamorficznych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 7.5-8
- Barwa
- Black to brownisk black , purple
- Połysk
- Vitreous, Metallic
- Rysa
- Brown
- Gęstość
- 3.83
- Łupliwość
- on {0001}
- Przełam
- Sub-Conchoidal
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Hexagonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Hibonit można rozpoznać po jego heksagonalnej formie kryształów, czarnej lub ciemnobrązowej barwie, wysokiej twardości (7.5-8.5) oraz silnym, niemal metalicznym połysku. Często występuje w postaci małych, tabliczkowych kryształów wrośniętych w skałę macierzystą. ## Odróżnianie od podobnych Hibonit bywa mylony z magnetytem, ilmenitem lub spinelem. Od magnetytu odróżnia go brak właściwości magnetycznych. Od ilmenitu różni się wyższą twardością i formą kryształów. Spinel, choć również twardy, krystalizuje w układzie regularnym (tworzy ośmiościany), podczas gdy hibonit tworzy sześcioboczne pryzmy i tabliczki. ## Formy kryształów Kryształy hibonitu mają pokrój tabliczkowy, płytkowy lub krótkosłupowy o zarysie heksagonalnym. Często tworzą skupienia ziarniste lub rozetowe. Występują również jako zaokrąglone ziarna w osadach aluwialnych.
Środowisko występowania
## Geneza Hibonit jest minerałem wysokotemperaturowym. Powstaje w kilku specyficznych środowiskach. Jednym z nich są skały metamorficzne bogate w wapń, które uległy metamorfizmowi kontaktowemu w warunkach facji sanidynitowej. Występuje także w niektórych skarnach. Co niezwykle istotne, hibonit jest jednym z pierwszych minerałów krystalizujących z mgławicy przedsłonecznej i jest znajdowany jako wrostki w prymitywnych, bogatych w wapń i glin inkluzjach (CAI) w chondrytach węglistych, takich jak meteoryt Allende i Murchison. ## Asocjacje mineralne Na Madagaskarze hibonit współwystępuje z korundem, spinelem, andaluzytem i torianitem. W skałach metamorficznych jego minerałami towarzyszącymi są korund, spinel, geikielit, klinopiroksen i flogopit. W meteorytach znajdowany jest w towarzystwie spinelu, perowskitu, melilitu i diopsydu. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowisko, będące jednocześnie lokalizacją typową, znajduje się w regionie Anosy na Madagaskarze. Inne znaczące wystąpienia to m.in. okolice jeziora Bajkał w Rosji (w skarnach) oraz Mogok w Birmie (Mjanma), skąd pochodzą rzadkie, niebieskie okazy o znaczeniu gemmologicznym. Hibonit został również zidentyfikowany w licznych meteorytach, w tym w słynnym meteorycie Allende, który spadł w Meksyku, oraz Murchison w Australii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy hibonitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami, osadzonymi na kontrastującej matrycy skalnej. Wyjątkowo poszukiwane są przezroczyste kryształy o niebieskiej barwie z Mogok w Birmie, które osiągają bardzo wysokie ceny. Dla okazów z meteorytów kluczowe jest naukowe potwierdzenie ich pozaziemskiego pochodzenia oraz czytelność inkluzji w matrycy meteorytu. ## Popularne stanowiska Kolekcjonerzy najbardziej cenią klasyczne okazy z Madagaskaru, które stanowią wzorzec dla tego minerału. Niezwykle rzadkie i drogie są fasetowane kamienie oraz kryształy z Birmy. Fragmenty meteorytów z widocznymi inkluzjami hibonitu są poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w materii pozaziemskiej.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy hibonitu są bardzo twarde i chemicznie odporne, co ułatwia ich czyszczenie. Można je myć w ciepłej wodzie z mydłem, używając miękkiej szczoteczki do usunięcia zanieczyszczeń. Czyszczenie ultradźwiękowe jest generalnie bezpieczne dla litych kryształów, ale należy go unikać w przypadku okazów z pęknięciami lub na delikatnej matrycy skalnej. ## Czego unikać Hibonit jest odporny na większość chemikaliów, jednak należy unikać kontaktu z silnymi kwasami. Mimo wysokiej twardości jest minerałem kruchym, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i upadkami, które mogą spowodować pęknięcia lub wykruszenia. ## Przechowywanie Okazy hibonitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć zarysowania przez twardsze minerały (jak diament) lub zarysowania przez niego minerałów bardziej miękkich. Jest odporny na światło i zmiany temperatury, więc może być eksponowany w typowych warunkach domowych.