Heulandite-Sr

Wzór chemiczny: (Sr,Ca,Na)<sub>5</sub>(Si<sub>27</sub>Al<sub>9</sub>)O<sub>72</sub>·24H<sub>2</sub>O

Heulandyt-Sr to rzadki minerał z grupy zeolitów, będący strontowym analogiem heulandytu-Ca, wyróżniający się występowaniem w formie tabliczkowych kryształów.

## Charakterystyka Heulandyt-Sr jest uwodnionym glinokrzemianem strontu, wapnia i sodu, należącym do szeregu heulandytu w grupie zeolitów. Tworzy kryształy o charakterystycznym tabliczkowym lub klinowatym kształcie, często ze skośnym, rombowym zarysem. Powierzchnie kryształów bywają lekko zakrzywione. Zazwyczaj występuje w postaci pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów lub ich promienistych skupień w szczelinach i pęcherzach pogazowych skał wulkanicznych. ## Właściwości fizyczne Kryształy cechują się twardością w zakresie 3.5-4 w skali Mohsa. Mają szklisty połysk, a na powierzchniach przełamu często perłowy. Są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 2.29 g/cm³. ## Barwy i odmiany Heulandyt-Sr jest najczęściej bezbarwny lub biały. Może przyjmować odcienie różowe, pomarańczowe, żółtawe lub czerwonobrązowe, co jest związane z obecnością domieszek. Nie wyróżnia się nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1985 roku przez G. Gottardiego i E. Passaglię na podstawie materiału z Campegli we Włoszech. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - jest to członek szeregu heulandytu, w którym dominującym kationem jest stront (Sr). Nazwa całej grupy pochodzi od nazwiska angielskiego kolekcjonera minerałów, Johna Henry'ego Heulanda (1778-1856). ## Zastosowania Heulandyt-Sr nie ma zastosowań przemysłowych. Jest ceniony i poszukiwany przez kolekcjonerów minerałów ze względu na swoją rzadkość i dobrze wykształcone kryształy.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Biała
Gęstość
2.29
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Heulandyt-Sr można rozpoznać po charakterystycznym, często rombowym, tabliczkowym kształcie kryształów, perłowym połysku na płaszczyznach łupliwości oraz występowaniu w geodach i szczelinach skał wulkanicznych. Reaguje na podgrzewanie, łatwo się topi i pęcznieje. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy heulandytu (Heulandyt-Ca, -K, -Na, -Ba). Ostateczne rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, WDS) w celu określenia dominującego kationu. Od stilbitu, z którym często współwystępuje, odróżnia go forma kryształów - stilbit tworzy charakterystyczne snopkowe agregaty. ## Formy kryształów Kryształy są tabliczkowe, często o rombowym zarysie, przypominające wyglądem trumienki. Występują jako pojedyncze kryształy narosłe na podłożu lub tworzą wachlarzowate i promieniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Heulandyt-Sr jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w wyniku działalności roztworów hydrotermalnych, które przeobrażają skały wulkaniczne, takie jak bazalty, andezyty i ich tufy. Krystalizuje w pęcherzach pogazowych (migdałach) i szczelinach tych skał. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi zeolitami, takimi jak stilbit, chabazyt, epistilbit, a także z kalcytem, kwarcem (w tym chalcedonem i agatem) oraz apofyllitem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska występowania heulandytu-Sr na świecie to m.in. okolice Campegli w Ligurii (Włochy) - lokalizacja typowa; dolina rzeki Cidanela na Sycylii (Włochy); dystrykt Poona w stanie Maharasztra (Indie); Wyspy Owcze; oraz niektóre lokalizacje w USA, np. w stanie New Jersey.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dużymi, ostro zakończonymi, przezroczystymi kryształami o intensywnym zabarwieniu (np. różowym lub pomarańczowym). Wysoko oceniane są również estetyczne kompozycje heulandytu-Sr z innymi minerałami, np. kontrastującym stilbitem lub apofyllitem, narosłe na starannie przygotowanym podłożu skalnym. ## Popularne stanowiska Okazy o największej wartości kolekcjonerskiej pochodzą głównie z klasycznych lokalizacji zeolitowych w Indiach, w szczególności z kamieniołomów w okolicach Poonah (Pune) i Nashik w stanie Maharasztra.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Heulandyt-Sr, jak inne zeolity, jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego odwodnienie, prowadzące do utraty przezroczystości i zmatowienia. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest zalecana. ## Przechowywanie Kolekcje należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i gwałtownych zmian temperatury. Ze względu na stosunkowo niską twardość i doskonałą łupliwość, okazy powinny być zabezpieczone przed uderzeniami i kontaktem z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej