Hendersonite

Wzór chemiczny: Ca<sub>1.3</sub>(V<sup>5+</sup>,V<sup>4+</sup>)<sub>6</sub>O<sub>16</sub>·6H<sub>2</sub>O

Hendersonit to rzadki, uwodniony wanadan wapnia, tworzący skupienia mikroskopijnych, ciemnozielonych do czarnych kryształów o silnym pleochroizmie.

## Charakterystyka Hendersonit jest rzadkim, drugorzędowym minerałem wanadu. Występuje w postaci bardzo małych, listewkowych lub włóknistych kryształów, które zazwyczaj tworzą rozetowe lub promieniste agregaty i powłoki na skałach macierzystych, głównie na piaskowcach. Poszczególne kryształy są zazwyczaj zbyt małe, aby można je było dostrzec gołym okiem, a skupienia mają wygląd od włóknistego po niemal gęsty. ## Właściwości fizyczne Kryształy hendersonitu są elastyczne i wykazują silny pleochroizm, zmieniając barwę z niebieskozielonej na żółtobrązową w zależności od kąta patrzenia. Minerał ma twardość około 2.5 w skali Mohsa i gęstość zbliżoną do 2.77 g/cm³. Połysk jest szklisty do niemal metalicznego na świeżych powierzchniach. ## Barwy i odmiany Minerał ten ma charakterystyczną, bardzo ciemną zieloną do czarnej barwę. W świetle przechodzącym pod mikroskopem ujawnia swoje pleochroiczne właściwości. Nie wyróżniono żadnych odmian hendersonitu. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Edwarda Portera Hendersona (1898-1992), amerykańskiego chemika i kuratora kolekcji meteorytów w Smithsonian Institution w Waszyngtonie. Hendersonit został po raz pierwszy opisany w 1963 roku na podstawie próbek zebranych w kopalniach uranowo-wanadowych w hrabstwie San Juan w stanie Utah oraz w hrabstwie Montrose w stanie Kolorado, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijną wielkość kryształów, hendersonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie przedmiotem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach wanadu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Brownish-green
Gęstość
2.77
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Hendersonit można rozpoznać po jego charakterystycznych, ciemnozielonych do czarnych, włóknistych lub listewkowych skupieniach, często o promienistej budowie. Występuje jako naloty i powłoki na piaskowcach w złożach uranowo-wanadowych. Silny pleochroizm jest kluczową cechą diagnostyczną pod mikroskopem. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi ciemnymi minerałami wanadu, takimi jak montroseit czy corvusit. Ostateczne odróżnienie od tych minerałów wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na podobieństwo wizualne i współwystępowanie w tych samych lokalizacjach. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, listewkowe kryształy wydłużone wzdłuż jednej osi, które łączą się w promieniste, rozetowe lub włókniste agregaty. Rzadko spotyka się pojedyncze, wyizolowane kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Hendersonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż uranowo-wanadowych osadzonych w piaskowcach. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów wanadu, takich jak montroseit, w warunkach niskiej temperatury. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami wanadu, takimi jak hewettit, pascoit, montroseit, corvusit, a także z gipsem i kalcytem. Minerały te wspólnie tworzą barwne naloty i wykwity na skałach macierzystych. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla hendersonitu znajdują się w USA, na Wyżynie Kolorado. Należą do nich kopalnie w hrabstwach San Juan (Utah), Montrose (Kolorado) i Apache (Arizona). Poza USA, jego występowanie odnotowano w kopalni uranu w Mounana w Gabonie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest obfitość i dobrze uformowane agregaty na matrycy skalnej. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnymi, promienistymi lub rozetowymi skupieniami ciemnozielonych kryształów, kontrastującymi z jaśniejszą skałą macierzystą. Wielkość okazu i bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi minerałami wanadu również podnoszą jego wartość. ## Popularne stanowiska Najlepsze i najbardziej cenione okazy hendersonitu pochodzą z historycznych kopalń uranowo-wanadowych w rejonie Uravan Mineral Belt w stanach Utah i Kolorado w USA. Okazy z tych klasycznych lokalizacji są uważane za standard dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Należy unikać czyszczenia mechanicznego ze względu na delikatność kryształów. Jeśli jest to konieczne, można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Nie należy stosować wody ani żadnych płynów, ponieważ minerał jest uwodniony i może ulec zmianie. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury, które mogą prowadzić do jego dehydratacji i rozpadu. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. ## Przechowywanie Okazy hendersonitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w szczelnych, zamykanych pudełkach (tzw. "perky box"), które chronią przed kurzem i zmianami wilgotności. Należy unikać przechowywania w miejscach o wysokiej wilgotności lub tam, gdzie występują gwałtowne wahania temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej