Hematolite

Wzór chemiczny: (Mn<sup>2+</sup>,Mg,Al)<sub>15</sub>(As<sup>3+</sup>O<sub>3</sub>)(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>23</sub>

Hematolit to rzadki arsenin-arsenian manganu, tworzący charakterystyczne, tabliczkowe kryształy o intensywnie czerwonej barwie i perłowym połysku.

## Charakterystyka Hematolit jest złożonym arseninem i arsenianem manganu, magnezu i glinu. Jego nazwa, pochodząca od greckich słów oznaczających "krew" i "kamień", nawiązuje do jego uderzającej, krwistoczerwonej barwy. Zazwyczaj występuje w postaci sześciobocznych, tabliczkowych kryształów, często zebranych w rozetowe lub wachlarzowate agregaty. Kryształy te mają charakterystyczny perłowy połysk na powierzchniach podstawy i szklisty na pozostałych ścianach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3,5. Jest dość kruchy, a jego kryształy łatwo ulegają uszkodzeniu. Gęstość wynosi około 3,64 g/cm³. Płytki hematolitu są elastyczne. Wykazuje słabą fluorescencję w świetle ultrafioletowym o długiej fali. ## Barwy i odmiany Dominującą i jedyną znaną barwą hematolitu jest intensywna czerwień, od krwistoczerwonej po czerwonobrązową. Minerał ten nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "hematolit" została nadana w 1884 roku przez Larsa Johana Igelströma i pochodzi od greckich słów αἷμα (haima) - "krew" i λίθος (lithos) - "kamień", co jest bezpośrednim odniesieniem do jego koloru. Minerał został odkryty w kopalniach manganu w rejonie Långban w Szwecji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, hematolit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swoją estetykę i pochodzenie z klasycznych lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Perłowy, Szklisty
Rysa
Czerwona
Gęstość
3.64
Łupliwość
Doskonała {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to krwistoczerwona barwa, tabliczkowy pokrój kryształów tworzących rozety oraz perłowy połysk na powierzchniach podstawy. Charakterystyczne jest również jego występowanie w złożach manganu, szczególnie w towarzystwie innych rzadkich minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z miką (np. lepidolitem), jednak miki mają doskonałą łupliwość w jednym kierunku i są znacznie bardziej pospolite. Czerwony realgar ma podobną barwę, ale tworzy słupkowe kryształy i jest znacznie bardziej wrażliwy na światło. Erytryn tworzy igiełkowe kryształy o różowoczerwonej barwie. ## Formy kryształów Kryształy hematolitu są cienkotabliczkowe, o zarysie heksagonalnym. Często łączą się w rozety, wachlarze lub sferyczne agregaty, tworząc bardzo estetyczne formy.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w wyniku metamorfizmu złóż rud żelaza i manganu. Tworzy się w szczelinach i pustkach skalnych, często w asocjacji z kalcytem lub innymi minerałami manganu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kalcytem, hausmannitem, magnusonitem, pirochroitem, sarkinitem i innymi rzadkimi arsenianami manganu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału znajdują się w Szwecji, w historycznych kopalniach manganu w Långban (Värmland) oraz Sjögruvan (Örebro). Znany jest również z kopalni Franklin i Sterling Hill w New Jersey, USA, które słyną z występowania rzadkich minerałów.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy hematolitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy o intensywnej, krwistoczerwonej barwie, tworzące estetyczne rozety lub wachlarze. Ważny jest kontrast z jasną skałą macierzystą (najczęściej kalcytem). Wielkość agregatów i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy z Långban w Szwecji są uważane za klasyczne i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów. Również dobrze wykształcone kryształy z Franklin w USA cieszą się dużym uznaniem na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Należy zachować szczególną ostrożność. Najlepiej używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. W ostateczności można użyć miękkiego, suchego pędzelka. Kontakt z wodą jest niewskazany. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy hematolitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na zawartość arsenu, po kontakcie z minerałem należy umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej