Helmutwinklerite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Zn<sup>2+</sup><sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O

Helmutwinkleryt to rzadki arsenian ołowiu i cynku, tworzący charakterystyczne, błękitne, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Helmutwinkleryt jest uwodnionym arsenianem ołowiu i cynku, należącym do grupy tsumcoritu. Minerał ten tworzy bardzo małe, zwykle nieprzekraczające 1 mm, tabliczkowe lub listewkowe kryształy. Najczęściej występuje w formie rozetkowych lub promienistych agregatów, a także jako cienkie skorupy i naloty na skale macierzystej. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jasnoniebieska lub niebieskozielona barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy helmutwinklerytu wykazują szklisty połysk. Są przezroczyste do przeświecających. Twardość w skali Mohsa wynosi 4.5, a gęstość jest dość duża i wynosi 5.24 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach od jasnoniebieskiego, przez błękitny, po niebieskozielony. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Helmutwinkleryt został odkryty w kopalni Tsumeb w Namibii i opisany w 1979 roku przez Petera G. Süsse i Güntera Schnorrer-Köhlera. Nazwa minerału honoruje Helmuta G. F. Winklera (1915-1980), niemieckiego profesora petrologii i krystalografii na Uniwersytecie w Getyndze, w uznaniu jego wkładu w rozwój mineralogii eksperymentalnej. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, helmutwinkleryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z lokalizacji Tsumeb.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale blue
Gęstość
5.24
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Helmutwinkleryt rozpoznaje się głównie na podstawie jego charakterystycznej, jasnoniebieskiej barwy, formy występowania w postaci drobnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetkowe agregaty oraz współwystępowania z innymi rzadkimi arsenianami w strefach utlenienia złóż kruszcowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi niebieskimi minerałami wtórnymi, takimi jak strashimiryt, który ma podobny kolor, ale zazwyczaj tworzy skupienia igiełkowe lub włókniste. Od innych minerałów z grupy tsumcoritu (np. tsumcoryt, gartrelit) odróżnia go specyficzny skład chemiczny, a wizualnie często jaśniejszy, błękitny odcień. Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych (np. EDS/XRD). ## Formy kryształów Kryształy są cienkotabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {001}, o zarysie sześcio- lub ośmiokątnym. Zwykle tworzą wachlarzowate, promieniste lub rozetkowe agregaty, a także cienkie skorupy na powierzchni skał.

Środowisko występowania

## Geneza Helmutwinkleryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia (gossanach) polimetalicznych, hydrotermalnych złóż kruszców, bogatych w arsen, ołów i cynk. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków, takich jak galena, sfaleryt i tennantyt. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi arsenianami, takimi jak tsumcoryt, gartrelit, leiteit, willemit, smithsonit, anglesit, kwarc, tennantyt i galena. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania, skąd pochodzą najlepsze okazy, jest kopalnia Tsumeb w Namibii (lokalizacja typowa). Minerał ten został również potwierdzony w niewielkich ilościach w kopalniach regionu Lavrion w Grecji oraz w kopalni Ojuela w Meksyku.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy helmutwinklerytu charakteryzują się intensywną, błękitną barwą oraz dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetkowe agregaty. Ważny jest kontrast z matrycą skalną oraz brak uszkodzeń. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy oceniane są pod powiększeniem. Szczególnie poszukiwane są asocjacje z innymi rzadkimi minerałami z Tsumeb. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Tsumeb w Namibii. Okazy z innych, nielicznych lokalizacji są rzadkością na rynku i stanowią cenne uzupełnienie specjalistycznych kolekcji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą jest niewskazany ze względu na ryzyko uszkodzenia delikatnych kryształów i potencjalne rozpuszczenie minerału. Użycie myjek ultradźwiękowych jest zabronione. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i wstrząsy mechaniczne. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Okazy helmutwinklerytu, jako bardzo kruche i rzadkie, powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach typu "micromount", chroniących przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać przechowywania w miejscach o zmiennej temperaturze i wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej