Hellyerite

Wzór chemiczny: Ni²⁺CO₃·6H₂O

Hellyeryt to uwodniony węglan niklu, tworzący drobne, niebieskozielone kryształy i naloty, występujący w serpentynitach.

## Charakterystyka Hellyeryt jest uwodnionym węglanem niklu, występującym zazwyczaj w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, rzadko przekraczających 1 mm. Tworzy także skupienia promieniste, rozetowe oraz ziemiste lub proszkowe naloty na powierzchni innych minerałów. Jego kryształy są zazwyczaj zbyt małe, aby można je było obserwować gołym okiem, a minerał najczęściej manifestuje się jako powłoka o charakterystycznej barwie. ## Właściwości fizyczne Kryształy hellyerytu są bardzo miękkie, o twardości około 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można je zarysować paznokciem. Minerał ma połysk szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości. Jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jego gęstość jest trudna do zmierzenia, ale obliczona wartość wynosi około 2.27 g/cm³. ## Barwy i odmiany Hellyeryt występuje w charakterystycznych odcieniach od jasnoniebieskiego, przez niebieskozielony, do zielonkawoniebieskiego. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni niklu Lord Brassey w dystrykcie Heazlewood na Tasmanii (Australia). Opisali go w 1959 roku K. L. Williams, F. L. Stillwell i J. McAndrew. Nazwa "hellyeryt" honoruje Henry'ego Hellyera (1790-1832), jednego z pierwszych europejskich odkrywców i geodetów pracujących na północno-zachodniej Tasmanii dla firmy Van Diemen's Land Company. ## Zastosowania Hellyeryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swoją rzadkość i powiązanie z innymi minerałami niklu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Barwa
Pale blue
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale blue
Gęstość
1.97
Łupliwość
One perfect and 2 good cleavages
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Hellyeryt rozpoznaje się głównie na podstawie jego charakterystycznej jasnoniebieskiej lub niebieskozielonej barwy, występowania w formie drobnych nalotów i powłok oraz specyficznego środowiska geologicznego - zwietrzałych serpentynitów bogatych w nikiel. Gwałtownie reaguje z kwasami, co jest cechą diagnostyczną, ale niszczy próbkę. ## Odróżnianie od podobnych Hellyeryt można pomylić z innymi wtórnymi minerałami niklu, takimi jak zaratyt lub gentioryt. Zaratyt jest zazwyczaj bardziej zielony, ma szklisty lub żywiczny połysk i występuje w formie bąbelkowych lub skorupowych naskupień. Ostateczne odróżnienie tych minerałów często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy hellyerytu są bardzo małe, zwykle mikroskopijne. Przyjmują formę cienkich, sześciobocznych tabliczek lub listewek. Często tworzą promieniste agregaty, rozety lub ziemiste i pylaste naloty na powierzchni skały macierzystej lub innych minerałów.

Środowisko występowania

## Geneza Hellyeryt jest wtórnym minerałem powstającym w strefach wietrzenia (utleniania) złóż siarczków niklu, głównie w skałach serpentynitowych. Tworzy się w niskich temperaturach w wyniku działania wód zasobnych w dwutlenek węgla na minerały pierwotne zawierające nikiel, takie jak pentlandyt czy heazlewoodyt. Jest minerałem nietrwałym, powstającym w specyficznych warunkach hydrochemicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami niklu, takimi jak zaratyt, oraz z minerałami pierwotnymi, z których powstaje: heazlewoodytem, pentlandytem i milleritem. Często towarzyszą mu również magnetyt, chromit i minerały z grupy serpentynu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania hellyerytu jest kopalnia Lord Brassey w dystrykcie Heazlewood na Tasmanii (Australia), skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Notowano go również w kilku innych miejscach na świecie, w tym w kopalniach niklu w regionie Abitibi w Quebec (Kanada) oraz w kompleksie Bushveld w RPA. Są to jednak wystąpienia o znacznie mniejszym znaczeniu.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska hellyerytu zależy przede wszystkim od intensywności i odcienia jego niebieskozielonej barwy oraz od bogactwa pokrycia na matrycy skalnej. Ponieważ kryształy są zazwyczaj mikroskopijne, okazy z widocznymi, nawet bardzo małymi, promienistymi agregatami lub rozetami są znacznie wyżej cenione. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami niklu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy hellyerytu pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Lord Brassey na Tasmanii. Materiał z tego miejsca jest uważany za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hellyerytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. Ze względu na jego rozpuszczalność w wodzie i kwasach, należy bezwzględnie unikać kontaktu z wszelkimi cieczami. Czyszczenie na mokro jest niedopuszczalne. ## Czego unikać Hellyeryt jest minerałem bardzo nietrwałym. Jest niestabilny w warunkach pokojowych i łatwo traci wodę (dehydratuje), zmieniając się w zaratyt lub bezpostaciową substancję. Należy go chronić przed wilgocią, bezpośrednim światłem słonecznym, a przede wszystkim przed podwyższoną temperaturą i suchym powietrzem. Kontakt z kwasami prowadzi do jego gwałtownego rozkładu z wydzieleniem dwutlenku węgla. ## Przechowywanie Okazy hellyerytu wymagają przechowywania w specjalnych warunkach. Najlepiej trzymać je w szczelnie zamkniętych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby utrzymać stabilny mikroklimat i zapobiec utracie wody. Należy unikać ekspozycji na otwartym powietrzu, ponieważ prowadzi to do jego szybkiej degradacji.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej