Hedegaardite

Wzór chemiczny: (Ca,Na)₉(Ca,Na)Mg(PO₄)₆(PO₃OH)

Hedegaardyt to rzadki, bezbarwny do białego minerał z grupy merrillitu, występujący w postaci niewielkich ziaren w meteorytach.

## Charakterystyka Hedegaardyt jest minerałem z grupy fosforanów, należącym do grupy merrillitu. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nie wykazujących własnej postaci krystalicznej) ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 200 mikrometrów. Jest bezbarwny i przezroczysty, o szklistym połysku. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 5. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 3.10 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. Ma białą rysę. ## Barwy i odmiany Hedegaardyt jest bezbarwny do białego. Nie są znane jego barwne odmiany. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Erika Hedegaarda (ur. 1950), duńskiego chemika, autora książek i kolekcjonera minerałów, który dostarczył do badań materiał, w którym odkryto nowy minerał. Został on zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2008 roku. Miejscem typowym jest meteoryt Gujba, który spadł w Nigerii w 1984 roku. ## Zastosowania Hedegaardyt, jako minerał mikroskopijny i ekstremalnie rzadki, nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego w dziedzinie mineralogii meteorytów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.10
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hedegaardytu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy chemicznej (mikrosonda elektronowa - EDS/WDS) oraz badań strukturalnych (dyfrakcja rentgenowska - XRD). Wizualnie, w matriksie meteorytu, jawi się jako mikroskopijne, bezbarwne ziarna o szklistym połysku. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi fosforanami występującymi w meteorytach, takimi jak apatyt, whitlockit czy inne minerały z grupy merrillitu. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie precyzyjnej analizy składu chemicznego i danych krystalograficznych. ## Formy kryształów Hedegaardyt tworzy wyłącznie bardzo drobne, anhedralne (ksenomorficzne) ziarna w obrębie skały macierzystej (meteorytu). Nie zaobserwowano jego wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Hedegaardyt jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstaje w meteorytach, konkretnie w chondrytach benkubinitowych (grupa CB). Jego obecność jest wynikiem procesów zachodzących w ciele macierzystym asteroidy, z której pochodzi meteoryt. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla meteorytu Gujba, takimi jak forsteryt, enstatyt, diopsyd, plagioklaz (albit, anortyt), kamacyt, troilit, chromyt oraz inne fosforany, w tym apatyt i whitlockit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania hedegaardytu na świecie jest meteoryt Gujba, znaleziony w stanie Yobe w Nigerii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z hedegaardytem jest tożsama z jakością fragmentu meteorytu Gujba, w którym został on zidentyfikowany. Wartość kolekcjonerska jest czysto naukowa i referencyjna. Okazem jest polerowana płytka lub zgład, w którym obecność minerału została potwierdzona analitycznie. Atrakcyjność podnosi bogactwo asocjacji mineralnych widocznych na próbce. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest meteoryt Gujba (Nigeria).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy (fragmenty meteorytu) zawierające hedegaardyt należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na mikroskopijny charakter ziaren, każda inna metoda, zwłaszcza mechaniczna lub z użyciem płynów, grozi ich bezpowrotną utratą. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, wodą oraz ultradźwiękami. Nie należy poddawać okazu gwałtownym zmianom temperatury. Próbki powinny być chronione przed wilgocią, która mogłaby zaszkodzić matriksowi meteorytu. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytów z hedegaardytem najlepiej przechowywać w specjalistycznych, szczelnych pojemnikach typu "membrane box" lub w wyściełanych pudełkach, w suchym miejscu, z dala od kurzu i wibracji.