Haüyne
Wzór chemiczny: Na₃Ca(Si₃Al₃)O₁₂(S⁶⁺O₄)
Hauyn to krzemian z grupy sodalitu, ceniony przez kolekcjonerów za intensywnie niebieską barwę, szczególnie w okazach z niemieckich wulkanów Eifel.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5-6
- Połysk
- Vitreous to greasy.
- Rysa
- Very pale blue to white. Lazurite variety is bright blue
- Gęstość
- 2.44
- Łupliwość
- Distinct on {110}
- Przełam
- Irregular/Uneven
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent,Opaque
- Układ krystaliczny
- Isometric
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną hauynu jest jego intensywnie niebieska barwa, szklisty połysk oraz występowanie w postaci małych, regularnych kryształów w skałach wulkanicznych, takich jak fonolity. Często jest widoczny jako niebieskie "oczka" w jaśniejszej skale. ## Odróżnianie od podobnych Niebieski hauyn bywa mylony z lazurytem, sodalitem i noseanem, z którymi jest blisko spokrewniony. Od sodalitu odróżnia go zazwyczaj jaśniejszy i bardziej intensywny odcień niebieskiego. Od lazurytu, który jest skałą, odróżnia go występowanie w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów. Precyzyjne odróżnienie od noseanu często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, chociaż hauyn statystycznie częściej tworzy przezroczyste kryształy. ## Formy kryształów Hauyn krystalizuje w układzie regularnym, najczęściej tworząc kryształy o formie dwunastościanu rombowego, rzadziej ośmiościanu. Występuje także jako ziarna bez wyraźnych ścian krystalicznych, wrośnięte w skałę.
Środowisko występowania
## Geneza Hauyn jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w końcowych etapach krystalizacji w bogatych w alkalia i ubogich w krzemionkę skałach wulkanicznych, takich jak fonolity i tefryty. Tworzy się również w niektórych skarnach i jako produkt metasomatozy kontaktowej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi skaleniowcami i zeolitami. Typowe minerały towarzyszące to leucyt, nefelin, sanidyn, nosean, sodalit, melilit, flogopit, diopsyd i apatyt. ## Lokalizacje Najsłynniejsze na świecie i dostarczające najlepszych okazów kolekcjonerskich stanowiska hauynu znajdują się w wulkanicznym kompleksie Eifel w Niemczech (np. In den Dellen, Mendig). Ważne lokalizacje to również kompleks wulkaniczny Monte Somma-Wezuwiusz oraz okolice jeziora Nemi w Lacjum we Włoszech. Minerał ten znajdowany jest także w niewielkich ilościach w USA (Montana, Kolorado), Francji (Owernia) i na Wyspach Kanaryjskich.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najważniejszym kryterium oceny okazu hauynu jest intensywność i nasycenie niebieskiej barwy - najbardziej pożądane są okazy o żywym, "elektrycznym" lub szafirowym odcieniu. Wysoko cenione są również dobrze wykształcone, ostre i nieuszkodzone kryształy, szczególnie te o dużej (powyżej 3-4 mm) wielkości. Atrakcyjność podnosi przezroczystość oraz estetyczny kontrast z jasną skałą macierzystą. ## Ceny rynkowe Ceny małych okazów z mikrokryształami zaczynają się od kilkudziesięciu złotych. Okazy z dobrze widocznymi, intensywnie niebieskimi kryształami o wielkości kilku milimetrów osiągają ceny od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Wyjątkowe egzemplarze z dużymi, jubilerskiej jakości kryształami mogą kosztować znacznie więcej. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy hauynu pochodzą z lokalizacji w górach Eifel w Niemczech. Materiał z tych stanowisk jest uznawany za światowy standard jakości dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy hauynu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiej, suchej szczoteczki do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz trzeba dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Hauyn jest wrażliwy na nagłe zmiany temperatury. Nie należy go również wystawiać na długotrwałe działanie intensywnego światła słonecznego, które może spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Okazy hauynu, szczególnie te w skale macierzystej, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego umiarkowaną twardość, należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami (np. kwarcem), aby zapobiec zarysowaniom.