Hastite
Wzór chemiczny: CoSe<sub>2</sub>
Hastyt to bardzo rzadki selenek kobaltu o metalicznym połysku, tworzący drobne, sześcienne kryształy.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 8.00
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Regularny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja hastytu jest niemożliwa gołym okiem i wymaga zaawansowanych technik laboratoryjnych. Pod mikroskopem kruszcowym w świetle odbitym jest biały z kremowym odcieniem. Ostateczne potwierdzenie wymaga analizy chemicznej (np. mikrosondą elektronową - EDS/WDS) w celu stwierdzenia obecności kobaltu i selenu w odpowiednich proporcjach. ## Odróżnianie od podobnych Od innych selenków i siarczków o metalicznym połysku (np. pirytu, kobaltynu, clausthalitu) odróżnia się go na podstawie specyficznego składu chemicznego (połączenie kobaltu i selenu). Właściwości optyczne w świetle odbitym są kluczowe do wstępnego rozróżnienia od minerałów współwystępujących. ## Formy kryształów Hastyt krystalizuje w układzie regularnym, tworząc bardzo małe, dobrze wykształcone kryształy o pokroju sześciennym, rzadziej ośmiościennym. Zazwyczaj występuje jako pojedyncze, rozproszone kryształy wrostkowe.
Środowisko występowania
## Geneza Hastyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich temperaturach w złożach polimetalicznych bogatych w selen. W lokalizacji typowej (złoże Öster Silvberg) związany jest z kalcytowymi żyłami przecinającymi dolomity. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często również rzadkich, selenków i siarczków. Najczęściej współwystępuje z clausthalitem, kobaltynem, pirytem, chalkopirytem, sfalerytem, galeną, a także z freboldytem i trogtalitem. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Poza lokalizacją typową w Szwecji (kopalnia Hast, Öster Silvberg), jego występowanie potwierdzono w Argentynie (Sierra de Cacho, prowincja La Rioja) oraz w Niemczech (kopalnia Trogtal, Harz).
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu z hastytem jest oceniana zupełnie inaczej niż w przypadku pospolitych minerałów. Najważniejszym kryterium jest samo potwierdzenie obecności minerału. Najbardziej cenione są okazy, w których kryształy hastytu, mimo mikroskopijnych rozmiarów, są dobrze wykształcone i widoczne na tle kontrastującej matrycy. Bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi selenkami również znacząco podnosi wartość naukową i kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej "klasyczne" i poszukiwane okazy, choć wciąż ekstremalnie rzadkie, pochodzą z lokalizacji typowej w Szwecji (Öster Silvberg).
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów i ich występowanie w postaci wrostków w skale macierzystej, czyszczenie pojedynczych okazów hastytu nie jest praktykowane. Okaz macierzysty można czyścić sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z agresywnymi chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą reagować z minerałami towarzyszącymi. Nie należy poddawać okazu ultradźwiękom ani gwałtownym zmianom temperatury. Z uwagi na zawartość selenu, należy unikać wdychania pyłu podczas ewentualnej obróbki. ## Przechowywanie Okazy z hastytem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej przechowywać je w zamkniętych pudełkach kolekcjonerskich (tzw. micromount), aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.