Harkerite

Wzór chemiczny: Ca<sub>48</sub>Mg<sub>16</sub>[AlSi<sub>4</sub>O<sub>15</sub>(OH)]<sub>4</sub>(BO<sub>3</sub>)<sub>16</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>16</sub>·2(H<sub>2</sub>O,HCl)

Harkeryt to rzadki, kompleksowy borokrzemian wapnia, magnezu i glinu, tworzący charakterystyczne, białe lub bezbarwne kryształy o kształcie ośmiościanu.

## Charakterystyka Harkeryt jest złożonym borokrzemianem z grupy ettringitu, występującym w postaci dobrze wykształconych, choć zwykle niewielkich kryształów. Najczęściej przyjmują one formę ośmiościanów, nierzadko z widocznymi modyfikacjami innych ścian, co nadaje im skomplikowany, geometryczny wygląd. Kryształy bywają spłaszczone lub lekko zniekształcone. Zazwyczaj są bezbarwne, białe lub szarawe, a ich powierzchnia może mieć szklisty lub lekko tłusty połysk. Ze względu na swoją złożoną strukturę chemiczną i rzadkość występowania, harkeryt jest minerałem cenionym głównie w kręgach naukowych i wśród zaawansowanych kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 5 w skali Mohsa, co plasuje go w średnim zakresie twardości. Jego gęstość jest stosunkowo niska, wynosi około 2,95 g/cm³. Kryształy są zazwyczaj przeświecające, rzadziej przezroczyste. Nie wykazują łupliwości, a ich przełam jest nierówny do muszlowego. ## Barwy i odmiany Harkeryt nie tworzy barwnych odmian. Jego kolorystyka jest zazwyczaj jednolita i ogranicza się do bieli, odcieni szarości oraz bezbarwnych kryształów. Zabarwienie, jeśli występuje, jest najczęściej spowodowane drobnymi inkluzjami innych minerałów. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na szkockiej wyspie Skye i opisany po raz pierwszy w 1951 roku przez Cecila Edgara Tilley'a. Nazwa "harkeryt" została nadana na cześć Alfreda Harkera (1859–1939), wybitnego angielskiego petrologa, który wniósł ogromny wkład w badania skał magmowych i metamorficznych, w tym tych z wyspy Skye. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, harkeryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous to greasy
Rysa
White
Gęstość
2.95
Łupliwość
None
Przełam
Uneven to sub-conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną harkerytu jest jego pokrój kryształów – najczęściej są to dobrze wykształcone, ostre ośmiościany, rzadziej sześciany. Występuje w specyficznym środowisku geologicznym – w strefach kontaktowego metamorfizmu skał węglanowych (skarnach). Reaguje z kwasami, co jest pomocne w identyfikacji, ale niszczy próbkę. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na swój pokrój, harkeryt może być mylony z innymi minerałami tworzącymi ośmiościenne kryształy, takimi jak magnetyt, franklinit czy spinel. Odróżnia go od nich znacznie niższa twardość, niższa gęstość, jasna barwa oraz brak właściwości magnetycznych. Występuje też w zupełnie innym środowisku geologicznym niż większość z nich. ## Formy kryształów Kryształy harkerytu są zazwyczaj izometryczne, o pokroju ośmiościennym {111}, czasami zmodyfikowanym przez ściany sześcianu {100} lub rombododekaedru {110}. Kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów wielkości, choć znane są okazy centymetrowe. Występują jako pojedyncze, narosłe kryształy lub wrostki w kalcycie i innych minerałach skarnu.

Środowisko występowania

## Geneza Harkeryt jest minerałem typowym dla środowiska metamorfizmu kontaktowego. Powstaje w wyniku oddziaływania bogatych w krzemionkę i bor roztworów hydrotermalnych na zanieczyszczone dolomity i wapienie w strefach kontaktu z intruzjami magmowymi. Tworzy się w stosunkowo wysokich temperaturach, w skałach określanych jako skarny. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skarnów, takimi jak kalcyt, diopsyd, wezuwian, monticellit, wollastonit, spinell, perowskit, a także z innymi rzadkimi boranami i krzemianami. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska harkerytu znajdują się w Szkocji, na wyspie Skye (lokalizacja typowa w Camas Malag) oraz na wyspie Muck. Znany jest również z Crestmore w Kalifornii (USA), z okolic miejscowości Bajan-Cagan w Rosji oraz z kilku lokalizacji we Włoszech, m.in. w regionie Lacjum.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o wyraźnym, ośmiościennym pokroju. Wysoko oceniane są kryształy przezroczyste, bezbarwne lub czysto białe, bez uszkodzeń mechanicznych. Szczególnie atrakcyjne są okazy, gdzie kryształy harkerytu są kontrastowo osadzone na matrycy skalnej, na przykład w towarzystwie kalcytu lub diopsydu. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem – okazy z kryształami przekraczającymi 5 mm są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Szkocji (wyspa Skye). Dobrej jakości kryształy, choć zazwyczaj mniejsze, znajdowane były również w kamieniołomach Crestmore w Kalifornii, USA. Okazy z innych lokalizacji są znacznie rzadsze na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy harkerytu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Harkeryt jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić lub całkowicie rozpuścić. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Minerał nie powinien być również poddawany gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy harkerytu najlepiej przechowywać w osobnych, zamykanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Chronić przed kurzem i bezpośrednim kontaktem z innymi, twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej