Hansesmarkite
Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Mn<sup>2+</sup><sub>2</sub>Nb<sup>5+</sup><sub>6</sub>O<sub>19</sub>·20H<sub>2</sub>O
Hansesmarkit to ekstremalnie rzadki, uwodniony niobian wapnia i manganu, tworzący pomarańczowożółte, blaszkowate kryształy.
Opis
## Charakterystyka Hansesmarkit jest minerałem z grupy niobianów, charakteryzującym się skomplikowanym składem chemicznym i wysokim stopniem uwodnienia. Występuje w postaci niewielkich agregatów, zbudowanych z cienkich, listewkowych lub blaszkowatych kryształów, które często układają się w rozbieżne lub niemal równoległe pakiety. Jego niewielkie rozmiary sprawiają, że jest to typowy minerał mikromontowy. ## Właściwości fizyczne Kryształy hansesmarkitu są kruche i delikatne. Minerał ten cechuje się szklistym połyskiem i jest przeświecający. Jego twardość w skali Mohsa nie została określona, jednak ze względu na jego strukturę i skład można przypuszczać, że jest to minerał miękki. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 2,99 g/cm³, natomiast gęstość zmierzona nie jest znana. ## Barwy i odmiany Hansesmarkit posiada charakterystyczną, żywą barwę, od pomarańczowożółtej do żółtobrązowej. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 2007 roku przez grupę mineralogów (G. Raade, G. Ferraris, A. G. Criddle, K. T. Fehr). Jego nazwa honoruje Hansa Eskila Hansesmarka (1923–2009), norweskiego kolekcjonera i mineraloga amatora, który znalazł pierwsze okazy tego minerału na wyspie Låven w fiordzie Langesundsfjorden w Norwegii. Jest to jedyne znane miejsce występowania tego minerału na świecie (localitas typica). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych okazów, hansesmarkit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikromontów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi hansesmarkitu są jego intensywna pomarańczowożółta barwa, forma cienkich, blaszkowatych kryształów tworzących agregaty oraz jego geneza i parageneza. Kluczową wskazówką diagnostyczną jest jego ekstremalna rzadkość i pochodzenie z jedynej znanej lokalizacji na świecie - Langesundsfjorden w Norwegii. ## Odróżnianie od podobnych W lokalizacji typowej hansesmarkit może być mylony z innymi rzadkimi, żółtymi lub pomarańczowymi minerałami wtórnymi. Jego unikalna forma kryształów (cienkie blaszki/listewki) i specyficzne współwystępowanie z innymi minerałami pegmatytów nefelinowo-syenitowych pomaga w identyfikacji. Pewne rozpoznanie wymaga jednak zaawansowanych technik analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS), co jest standardem w przypadku minerałów mikromontowych. ## Formy kryształów Hansesmarkit tworzy agregaty cienkich, wydłużonych kryształów o przekroju listewkowym lub blaszkowatym. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają ułamki milimetra długości i są zebrane w wachlarzowate lub promieniste skupienia.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w późnym etapie procesów hydrotermalnych. Krystalizuje w niskich temperaturach w pustkach i szczelinach (miarolach) w obrębie pegmatytów nefelinowo-syenitowych. ## Asocjacje mineralne Hansesmarkit występuje w towarzystwie innych minerałów typowych dla pegmatytów Langesundsfjorden, takich jak egiryn, albit, analcym, katapleit, eudidymit, lorenzenit, natrolit i serandyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania hansesmarkitu na świecie jest wyspa Låven w kompleksie geologicznym Langesundsfjorden, w rejonie Larvik (Vestfold, Norwegia).
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich hansesmarkitu, które występują wyłącznie w formie mikromontów, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najważniejsza jest obfitość i wielkość agregatów kryształów na matrycy skalnej. Wyżej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi skupieniami o intensywnej, pomarańczowożółtej barwie. Dodatkowym atutem jest estetyczne połączenie z dobrze wykształconymi kryształami innych rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Okazy hansesmarkitu pochodzą wyłącznie z jednego miejsca na świecie - historycznej lokalizacji na wyspie Låven w Norwegii. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie trudny do zdobycia.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy hansesmarkitu są niezwykle delikatne i wrażliwe. Czyszczenie należy ograniczyć do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza używanego z dużej odległości i przy minimalnym ciśnieniu. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, środkami chemicznymi i myjkami ultradźwiękowymi. ## Czego unikać Hansesmarkit jest minerałem silnie uwodnionym (zawiera 20 cząsteczek wody w strukturze), co czyni go ekstremalnie wrażliwym na zmiany wilgotności i temperatury. Ogrzewanie lub przechowywanie w suchym powietrzu prowadzi do nieodwracalnej dehydratacji, w wyniku której minerał matowieje, rozpada się i ulega zniszczeniu. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym, źródłami ciepła i gwałtownymi wahaniami warunków otoczenia. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnie zamykanych pojemnikach, np. pudełkach do mikromontów, które pomagają utrzymać stabilny poziom wilgotności. Przechowywać w ciemnym i chłodnym miejscu, z dala od grzejników i lamp.