Hanksite

Wzór chemiczny: KNa₂₂(S₆+O₄)₉(CO₃)₂Cl

Hanksyt to rzadki minerał z grupy siarczanów i węglanów, znany z tworzenia charakterystycznych, sześciobocznych kryształów o podwójnie zakończonych piramidach.

## Charakterystyka Hanksyt jest złożonym chemicznie minerałem, będącym jednocześnie siarczanem, węglanem i chlorkiem sodu i potasu. Tworzy dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy o charakterystycznym, sześciobocznym zarysie, często zakończone z obu stron piramidami. Występuje również w formie tabliczkowej lub w postaci narosłych skupień i agregatów. Kryształy bywają przezroczyste do przeświecających, a ich powierzchnie często pokrywa biały nalot powstały w wyniku wietrzenia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3-3.5. Jest dość lekki, o gęstości zbliżonej do halitu (soli kamiennej). Kruchość i doskonała łupliwość sprawiają, że jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. Charakterystyczną cechą jest jego rozpuszczalność w wodzie. ## Barwy i odmiany Hanksyt jest najczęściej bezbarwny, białawy lub szary. Może przybierać odcienie żółtawe, a niekiedy zielonkawe, co jest spowodowane obecnością inkluzji. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału została nadana na cześć Henry'ego Garbera Hanksa (1826-1907), pierwszego mineraloga stanu Kalifornia. Hanksyt został po raz pierwszy opisany w 1888 roku na podstawie okazów znalezionych w Searles Lake w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i specyficzne właściwości, hanksyt nie ma zastosowań przemysłowych. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim, zwłaszcza dobrze wykształcone, przezroczyste kryształy.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3-3.5
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.56
Łupliwość: Doskonała wg {0001}
Przełam: Muszlowy do nierównego
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną hanksytu jest jego charakterystyczny, sześcioboczny kształt kryształów, często zakończonych podwójną piramidą. Rozpuszczalność w wodzie jest również bardzo ważnym wskaźnikiem. W smaku jest słony. Pod wpływem krótkofalowego światła UV często wykazuje kremowobiałą lub żółtą fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi ewaporatami, takimi jak halit, trona czy termonatryt. Odróżnia go jednak specyficzna forma krystaliczna (sześcioboczna, a nie sześcienna jak w przypadku halitu) oraz współwystępowanie z innymi minerałami z Searles Lake. Od kwarcu czy kalcytu różni się znacznie niższą twardością i rozpuszczalnością w wodzie. ## Formy kryształów Najczęściej spotykane są pojedyncze, sześcioboczne kryształy słupkowe lub tabliczkowe, zakończone piramidami heksagonalnymi. Często występują w formie zrosłych grup i agregatów. Kryształy mogą zawierać inkluzje innych minerałów lub pęcherzyki cieczy.

Środowisko występowania

## Geneza Hanksyt jest minerałem ewaporatowym, co oznacza, że krystalizuje z silnie zasolonych wód w warunkach pustynnych i suchych. Powstaje w osadach wysychających jezior alkalicznych, bogatych w siarczany, węglany i chlorki sodu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych ewaporatów. Najczęściej są to halit, boraks, trona, nahcolit, northupit, sulfohalit oraz thenardyt. Okazy hanksytu często zawierają wrostki tych minerałów. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania hanksytu na świecie jest Searles Lake w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA. To stamtąd pochodzi większość okazów kolekcjonerskich. Znajdowany jest również w innych podobnych środowiskach, jak Soda Lake (Kalifornia), w niektórych słonych jeziorach w Turcji (okolice Ankary) oraz w Ugandzie (jezioro Katwe).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są duże, w pełni wykształcone, przezroczyste i wolne od uszkodzeń kryształy. Wysoko oceniane są okazy o ostrych krawędziach i gładkich ścianach, bez białego nalotu wietrzeniowego. Atrakcyjność podnoszą ciekawe inkluzje (np. innych minerałów) oraz estetyczne zrosty kilku kryształów. Okazy wykazujące silną fluorescencję również są poszukiwane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z klasycznej lokalizacji - Searles Lake w Kalifornii. To stamtąd pozyskiwane są największe i najlepiej wykształcone kryształy, które stanowią standard dla tego minerału na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hanksytu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Kategorycznie nie wolno używać wody ani żadnych płynów, ponieważ minerał jest w nich rozpuszczalny. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, które mogą uszkodzić lub całkowicie rozpuścić okaz. Należy chronić go przed kwasami i innymi chemikaliami. Jest to minerał kruchy, wrażliwy na uderzenia i zarysowania. ## Przechowywanie Kolekcje hanksytu powinny być przechowywane w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanych pojemnikach (np. typu "perky box") lub w gablotach z pochłaniaczem wilgoci (żelem krzemionkowym). Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł wilgoci i gwałtownych zmian temperatury.