Håleniusite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ce³⁺OF

Håleniusite-(Ce) to rzadki fluorek tlenku ceru, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o żółtej barwie i żywicznym połysku.

## Charakterystyka Håleniusite-(Ce) jest minerałem należącym do grupy halogenków. Występuje w postaci bardzo małych, heksagonalnych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, rzadko przekraczających 0.2 mm. Tworzy także agregaty i rozety. Jest minerałem przezroczystym o charakterystycznej, jasnożółtej do żółtobrązowej barwie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się żywicznym połyskiem. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4.5, a gęstość jest wysoka i wynosi 6.26 g/cm³. Jest kruchy i wykazuje nierówny przełam. ## Barwy i odmiany Obserwowane barwy to jasnożółta, żółta do żółtobrązowej. Nie wyróżniono żadnych specyficznych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Ulfa Håleniusa (ur. 1951), profesora mineralogii i byłego dyrektora działu mineralogii w Szwedzkim Muzeum Historii Naturalnej w Sztokholmie. Został on zatwierdzony jako nowy minerał przez IMA w 2002 roku. Miejscem typowym jest kopalnia Östanmossa w Norbergu, w Szwecji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, Håleniusite-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego i jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5
Barwa: cream
Połysk: Resinous
Rysa: white
Gęstość: 5.890
Łupliwość: Good on {0001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja Håleniusite-(Ce) w praktyce opiera się na jego charakterystycznym środowisku występowania, współwystępujących minerałach oraz specyficznej formie. Małe, heksagonalne, tabliczkowe kryształy o żółtej barwie i żywicznym połysku są typowe. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na podobieństwo do innych rzadkich minerałów ziem rzadkich. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy bastnäsytu lub innymi rzadkimi fluorkami tlenków. Odróżnienie wizualne jest praktycznie niemożliwe bez analizy chemicznej, która wykaże obecność ceru, tlenu i fluoru w odpowiednich proporcjach. ## Formy kryształów Tworzy sześcioboczne, tabliczkowe lub krótkie pryzmatyczne kryształy. Często występują w postaci promienistych skupień lub rozet złożonych z wielu małych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał pochodzenia hydrotermalnego, powstający w późnych stadiach krystalizacji w złożach skarnowych bogatych w żelazo i mangan. Formuje się w szczelinach i niewielkich pustkach skalnych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z hematytem, magnetytem, fluorytem, barytem, törnebohitem-(Ce), bastnäsytem-(Ce), cerianitem-(Ce) oraz minerałami z grupy allanitu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest historyczna kopalnia rud żelaza Östanmossa w gminie Norberg, w regionie Västmanland w Szwecji. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów Håleniusite-(Ce) jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia kryształów na matrycy skalnej. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie widocznymi, ostrymi, dobrze uformowanymi kryształami lub ich bogatymi skupieniami. Kontrastująca matryca, na przykład z hematytem, podnosi atrakcyjność wizualną. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, nawet niewielkie, ale dobrze zdefiniowane kryształy są wysoko cenione. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Östanmossa w Szwecji. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tej jednej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, mechaniczne czyszczenie nie jest zalecane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami, które mogą uszkodzić minerał. Kryształy są kruche, więc należy chronić je przed uderzeniami i wibracjami. Nie należy poddawać go czyszczeniu ultradźwiękowemu. ## Przechowywanie Okazy Håleniusite-(Ce) są zazwyczaj mikroskopijne i przechowywane w specjalistycznych pudełkach typu "micromount". Należy je trzymać w stabilnym środowisku, z dala od kurzu, wilgoci i skrajnych temperatur, aby zapobiec uszkodzeniom.