Hakite-(Hg)

Wzór chemiczny: Cu¹⁺₆(Cu¹⁺₄Hg²⁺₂)Sb³⁺₄Se²⁻₁₃

Rzadki selenek miedzi, rtęci i antymonu o metalicznym połysku, należący do grupy tetraedrytu.

## Charakterystyka Hakit-(Hg) jest rzadkim minerałem z grupy tetraedrytu, będącym złożonym selenkiem miedzi, rtęci i antymonu. Występuje zazwyczaj w formie drobnych, wrosłych ziaren, rzadko tworząc niewielkie kryształy o kształcie tetraedrów. Jego powierzchnia ma charakterystyczny metaliczny połysk. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 4.5 w skali Mohsa. Połysk jest silnie metaliczny. Ze względu na występowanie w postaci małych ziaren, inne właściwości fizyczne, jak gęstość, są trudne do precyzyjnego zmierzenia. ## Barwy i odmiany Obserwowane barwy hakitu-(Hg) wahają się od szarobrązowej do kremowobiałej. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa "hakit" honoruje czeskiego mineraloga i geochemika Jaroslava Haka (1931-1997). Przyrostek "-(Hg)" wskazuje na dominację rtęci (łac. *hydrargyrum*) w określonej pozycji w strukturze krystalicznej minerału. Został opisany po raz pierwszy w 1970 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, hakit-(Hg) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5
Połysk: Metallic
Rysa: White
Gęstość: 0
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hakitu-(Hg) jest niezwykle trudna bez zaawansowanych metod analitycznych. Wstępne rozpoznanie opiera się na metalicznym połysku, barwie (szarobrązowa do kremowobiałej) i współwystępowaniu z innymi selenkami w specyficznym środowisku geologicznym. Biała rysa jest cechą pomocniczą, ale nie unikalną. Pewne oznaczenie wymaga analizy chemicznej (np. EDS) w celu potwierdzenia obecności miedzi, rtęci, antymonu i selenu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi selenkami z grupy tetraedrytu, takimi jak giraudyt, hakit-(Zn) czy tetraedryt-(Hg), a także z innymi siarczkami i selenkowymi minerałami o metalicznym połysku. Odróżnienie wizualne jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznego sprzętu badawczego. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, teoretycznie tworząc kryształy o pokroju tetraedru. W praktyce jednak najczęściej spotykany jest w formie anhedralnych (nieforemnych) ziaren o rozmiarach poniżej milimetra, wrośniętych w inne minerały.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał pochodzenia hydrotermalnego, tworzący się w żyłach kalcytowo-selenkowych przecinających skały wulkaniczne (andezyty) lub w złożach polimetalicznych. Powstaje w warunkach niskich i średnich temperatur z roztworów bogatych w selen, miedź, rtęć i antymon. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi selenkami, takimi jak berzelianit, umangit, bukovit, eskebornit, clausthalit, a także z kalcytem, uraninitem, hematytem i pirytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest złoże Předbořice w Czechach. Notowany był również w kopalni Tumiñico w Sierra de Cacho w Argentynie oraz w kopalni Baccu Locci na Sardynii we Włoszech. Wszystkie te stanowiska są znane z unikalnej mineralogii selenkowej.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska hakitu-(Hg) jest determinowana głównie przez jego ekstremalną rzadkość i wartość naukową. Ponieważ minerał ten tworzy jedynie mikroskopijne ziarna, okazy z widocznymi, nawet niewielkimi, skupieniami o potwierdzonej tożsamości są wysoko cenione. Najlepsze okazy to te, które posiadają bogate asocjacje z innymi rzadkimi selenkami z typowej lokalizacji w Czechach. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów specjalistów są okazy ze złoża Předbořice w Czechach, które jest jego lokalizacją typową.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy hakitu-(Hg) są zazwyczaj bardzo małe i wrośnięte w matrycę skalną. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Jako selenek zawierający rtęć, minerał ten jest potencjalnie wrażliwy na działanie chemikaliów, zwłaszcza kwasów. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury, ultradźwięków oraz ekspozycji na wilgoć. Ze względu na zawartość rtęci, należy zachować ostrożność i unikać wdychania pyłu. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych, suchych pojemnikach lub klaserach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Etykieta powinna zawierać ostrzeżenie o zawartości rtęci.