Hakite-(Cd)

Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup><sub>6</sub>(Cu<sup>1+</sup><sub>4</sub>Cd<sup>2+</sup><sub>2</sub>)Sb<sup>3+</sup><sub>4</sub>Se<sup>2-</sup><sub>13</sub>

Hakite-(Cd) to ekstremalnie rzadki, czarny minerał z grupy tetraedrytu, będący selenoantymonkiem miedzi i kadmu.

## Charakterystyka Hakite-(Cd) jest minerałem o metalicznym połysku i czarnej barwie. Występuje w postaci bardzo małych, nieregularnych (anhedralnych) ziaren, których wielkość nie przekracza 200 mikrometrów. Ziarna te są zazwyczaj wrośnięte w inne selenki, tworząc złożone agregaty, które można obserwować jedynie pod dużym powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 4.5 w skali Mohsa. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 5.45 g/cm³. Jest całkowicie nieprzezroczysty, a jego połysk określa się jako metaliczny. ## Barwy i odmiany Jak dotąd stwierdzono występowanie hakitu-(Cd) wyłącznie w kolorze czarnym. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek w 2021 roku przez zespół mineralogów pod kierownictwem Jiříego Sejkory. Nazwa honoruje czeskiego mineraloga Jaroslava Haka (1931–2009), który jako pierwszy opisał "hakit" (obecnie znany jako hakite-(Hg)). Człon -(Cd) w nazwie wskazuje na dominację kadmu w składzie chemicznym. Miejscem typowym (locus typicus) jest Předbořice w Czechach. ## Zastosowania Hakite-(Cd) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów (tzw. kolekcjonerów systematycznych).

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
5.45
Łupliwość
None
Przełam
Uneven to subconchoidal
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja hakitu-(Cd) na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w skaningowym mikroskopie elektronowym (SEM) w celu określenia składu chemicznego oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do potwierdzenia struktury krystalicznej. Kontekst geologiczny i współwystępowanie z innymi rzadkimi selenkami w znanej lokalizacji jest kluczową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Gołym okiem oraz pod mikroskopem jest praktycznie nieodróżnialny od wielu innych czarnych minerałów o metalicznym połysku, zwłaszcza od innych członków grupy tetraedrytu, a także od towarzyszących mu selenków i siarczków, takich jak kadmoselit, klausthalit czy tiemannit. ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy wykształconych kryształów. Występuje wyłącznie w formie anhedralnych (nieregularnych, pozbawionych ścian) ziaren, często tworzących skomplikowane zrosty z innymi minerałami.

Środowisko występowania

## Geneza Hakite-(Cd) powstaje w warunkach niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. W lokalizacji typowej został znaleziony w żyłach kalcytowo-syderytowych, przecinających neoproterozoiczne, sylifikowane czarne łupki i szarogłazy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często rzadkich selenków. Do najważniejszych minerałów towarzyszących należą: kadmoselit, berzelianit, umangit, tiemannit, chameanit, krut'ait, klausthalit, a także uraninit, goethyt, kalcyt i syderyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania hakitu-(Cd) na świecie jest jego lokalizacja typowa – okolice miejscowości Předbořice w kraju środkowoczeskim w Czechach.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku mikrominerałów, takich jak hakite-(Cd), głównym kryterium wartości nie jest estetyka, lecz bogactwo okazu (ilość i wielkość ziaren minerału na matrycy skalnej) oraz pewność jego identyfikacji, potwierdzona metodami analitycznymi. Wysoko cenione są również okazy z dobrze widocznymi minerałami towarzyszącymi. ## Popularne stanowiska Jako że minerał znany jest tylko z jednego miejsca na świecie, wszystkie okazy kolekcjonerskie pochodzą z lokalizacji typowej w Předbořicach w Czechach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar okazów i ich kruchość, czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych odczynników chemicznych. Należy chronić go przed wilgocią, która może powodować jego utlenianie. Jako minerał stosunkowo miękki, jest podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy hakitu-(Cd) powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w suchym otoczeniu. Najlepszym rozwiązaniem jest umieszczenie ich w specjalistycznych pudełkach dla mikrominerałów (tzw. micromount), które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej